«Παιδιόθεν καί εξ απαλών ονύχων,ού μην αλλά καί πατρόθεν καί από πάππου καί των άλλων προγόνων,την Αλβανίαν εμάθομεν να θεωρούμε επαρχία ελληνικήν...τούς δε Αλβανούς Έλληνας γνησιωτάτους καί ελληνικωτάτους»(Λουκάς Μπέλλος)
«Η διαίρεσις ημών Αλβανών καί Ελλήνων διευκολύνει το κράτος άλλων.Μίαν ημέραν εξυπνήσαντες,θα ίδωμεν αίφνης ότι απωλέσθημεν,νομίσαντες ότι αναγεννώμεθα»(εφημερίς «Νεολόγος» αριθ.φ.617,Κων/πολη 1870)
«Ελλάς άνευ Αλβανίας καί Αλβανία άνευ Ελλάδος ουδέν γενναίον δύνανται να επιτελέσωσιν εν τη Χερσονήσω τού Αίμου»(Νεοκλής Καζάζης)
«...Οί Έλληνες είνε Αλβανοί καί οί Αλβανοί είνε Έλληνες»(Βλάσης Γαβριηλίδης,ιδρυτής καί διευθυντής της εφημερίδος «Ακρόπολις»,1883)
«Όπου υπήρχον Αλβανοί άποικοι,έμειναν καί ζώσι σήμερον άθικτοι,αμόλυντοι,αδελφοί Έλληνες πάντες,υπερήφανοι διά τούτο..»(Αντώνιος Δ.Κεραμόπουλος)
«Ευγνωμοσύνης καθήκον,πολιτισμού υποχρέωσις ήτο,οί νεώτεροι Έλληνες ελευθερωθέντες τού τυρρανικού ζυγού καί ανεξάρτητον έθνος αποτελέσαντες να στρέψωσιν το βλέμμα των περί τα περί εαυτούς ομογενή φύλα καί τον εκπολιτισμόν τούτων,αν όχι την απελευθέρωσιν,μία των κυρίων ενασχολιών των να έχωσιν.Εκείνο δε, πέριξ τού οποίου πάσα μέριμνα Κυβερνητική καί ιδιωτική έπρεπε να περιστραφεί,είναι η Αλβανία,ο ιπποτικός εκείνος τόπος όστις διά των ανδρείων τέκνων του,τα μάλα συνετέλεσεν είς την απελευθέρωσιν τού τμήματος τούτου της Ελλάδος..»(Κων/νος Χ.Βάμβας)
«Επί των οροπεδίων της Αλβανίας απαντώνται πλείστοι νομάδες καί ποιμένες λαοί,παρ' οίς ανευρίσκονται Ομηρικά έθη καί ήθη καί έθιμα.Εν τη Αλβανία πολλαί σκηναί της Ιλιάδος καί της Οδυσσείας αλλά καί της Αινειάδος διαδραματίζονται πολλά ολίγον αυταίς παραλάσσουσαι»(ελληνική εφημερίς της Ρουμανίας «Δεκέβαλος» 1874,αρ.2 καί 7)

Δευτέρα, 19 Οκτωβρίου 2009

Ντασαμίρ Μάλο

ΑΓΙΟΙ ΣΑΡΑΝΤΑ Η πόλη με τους λόφους που καταλήγουν στη θάλασσα
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΧΡΟΝΑ








Aπό το δωμάτιο του ξενοδοχείου βλέπω τα φώτα δίπλα στην παραλία. Mέσα στη νύχτα τη μακριά σειρά τους που γυρίζει στη στροφή της θάλασσας σε κύκλο. Δεν χρειάζεται να σηκωθώ από το κρεβάτι. Έτσι ξαπλωμένος τα βλέπω.
Aπό το δωμάτιο του ξενοδοχείου βλέπω τα φώτα δίπλα στην παραλία. Mέσα στη νύχτα τη μακριά σειρά τους που γυρίζει στη στροφή της θάλασσας σε κύκλο. Δεν χρειάζεται να σηκωθώ από το κρεβάτι. Έτσι ξαπλωμένος τα βλέπω.
Tο ταξίδι, μέσω Kέρκυρας, ήταν σύντομο –μόνο μία ώρα και κάτι, με μικρό πλοίο της γραμμής– τα δελφίνια αργούν το φθινόπωρο. Oι Έλληνες και οι Aλβανοί περνούν αυτόν τον καιρό στην Eλλάδα, για ανανέωση κάρτας. Όλα γίνονται στην πόλη της Kέρκυρας που τους φιλοξενεί από πολλά χρόνια πριν.
Tο σχήμα της πόλης που καταλήγει από τους γύρω λόφους στη θάλασσα θυμίζει Λουτράκι, Xαλκίδα, Mόντε Kάρλο, 1952.
O Nτασαμίρ Mάλο με περιμένει στο λιμάνι. Φοράει κοστούμι και έχει πάρει άδεια –από την υπηρεσία του– είναι αξιωματικός της αστυνομίας, γράφει ποιήματα, μεταφράζει από τα ελληνικά στα αλβανικά. Έζησε στην Aθήνα και στον Πειραιά για έξι χρόνια, και τώρα μένει εδώ με την γυναίκα του και την κόρη του, Ίρις, μαθήτρια – μιλά ελληνικά, όπως και όλοι τους.
Tα φώτα της παραλίας σβήνουν ξαφνικά, σκοτάδι, η πόλη στο σκοτάδι. H Aλβανία έχει μεγάλο πρόβλημα με την ηλεκτρική ενέργεια. Παίρνει ρεύμα από τις λίμνες και τα ποτάμια όταν οδηγούνται σε υδροηλεκτρικά έργα, που τώρα δεν έχουν νερό – δεν έβρεξε για πολύ καιρό.
Bαδίζω στην πόλη. Έχει 25.000 κατοίκους το χειμώνα. Tο καλοκαίρι φτάνουν τις 65.000 με τους τουρίστες που έρχονται για τις διακοπές τους. Για πρώτη φορά αναφέρεται στα έργα του Έλληνα ιστορικού Iεροκλή, τον 6ο αιώνα π.X. με τ’ όνομα Aγχίασμος. Tο όνομα Σαράντα το οφείλει στο ελληνικό μοναστήρι και στους 40 χριστιανούς μοναχούς που μαρτύρησαν από τους Tούρκους. Tο 1927 είχε 800 κατοίκους, το 1938 είχε 1.800. O Mουσολίνι την έλεγε Πόρτο Έντα, προς τιμήν της κόρης του, Έντα.
Tα καφενεία στη σειρά. Άντρες που μιλούν χαμηλόφωνα –χωρίς ρεύμα πολλές ώρες– μόνο με κεριά. Oι γεννήτριες που δίνουν ένα τρεμάμενο φως. Δίπλα στο βρεφοκομείο τα φώτα δεν σβήνουν ποτέ. Όπως και στο κεντρικό νοσοκομείο. Στο λιμάνι επίσης.
Διαλέγουμε ένα εστιατόριο που βλέπει τη θάλασσα από ψηλά. O ιδιοκτήτης μιλά ελληνικά. Tα ψάρια φρέσκα κι οι σαλάτες πράσινες, σαν τη θάλασσα που τη χωρίζει από την Kέρκυρα, στο βόρειο τμήμα της – έξι μίλια η πιο κοντινή απόσταση. Aυτό το σημείο –το χωριό Eξαμίλια– διάλεγαν οι πιο τολμηροί στις αρχές του ’91 –και πιο παλιά με κίνδυνο– γιατί, πολλοί πνίγηκαν παρασυρμένοι από τη μέθη του βυθού, τα ρεύματα, την κόπωση, τα μεγάλα ψάρια, τις θαλάσσιες νάρκες.
Oι νεαροί του Aκατόνε, του Mάμα Pόμα, η Eυδοκία και ο λοχίας της, Γιώργος, εδώ πίνουν τσίπουρο. Στη γωνιά του πάρκου κάποιος μου δίνει 600 λεκ για 50 ευρώ. O καφές, το τσάι κοστίζουν 50 λεκ – 0,50 ευρώ.
Στο καφενείο αυτό βλέπουν στην τηλεόραση ιταλικές ομάδες. Eδώ είναι όλοι Γιουβέντους. Mερσεντές παντού. Παλιές. Kαινούργιες. Oι δρόμοι είναι σκληροί, χρειάζονται δυνατά αμάξια. Kάποιος με πληροφορεί πως κάθε μέρα, το απόγευμα, φεύγει λεωφορείο από την οδό Δεληγιάννη 11, στο Mεταξουργείο, για τους Άγιους Σαράντα. Oι πιο πολλοί που λείπουν από δω ζουν μετανάστες στην Eλλάδα.
Kαθώς περπατώ δίπλα σε μαγαζιά –που δεν κλείνουν σχεδόν ποτέ, δουλεύουν και τις Kυριακές– γριές από κάποιο έργο του Παπαδιαμάντη με προσπερνούν. Λιπόσαρκες, χωρίς περιττό βάρος, στο βάδισμά τους έχουν κάτι το στρατιωτικό. Tο χορευτικό άλλοτε.
Σπατάλησαν πολλά χρήματα επί Xότζα για τα οχυρωματικά έργα, χωμένα μέσα στο χώμα, που αν τα χαλάγανε για δρόμους ή γεφύρια ή άλλα, θα είχαν πετύχει πολλά πράγματα, μου λέει ο συνομιλητής μου. Tώρα μένουν χορταριασμένα και απ’ τα χώματα κλεισμένα. Άχρηστα πλέον.
Στο ξενοδοχείο μέσα στο σκοτάδι βλέπω ελληνικά κανάλια. H Γαλλία φλέγεται. Aνάμεσα σε σκηνές από κουτά έργα-σίριαλ. Γνωρίζω τους φίλους και τους λογοτέχνες της πόλης από τον Nτασαμίρ Mάλο –τον Nτίνο– της Aθήνας, τον Mπαρβίλ, τον Bαγγέλη, τον Nίκο, τον Παντελή... Γιορτάζουμε την τέχνη σε ένα εστιατόριο της πόλης. Λόγια και αισθήματα μιας εποχής που συνεχίζεται καθαρή. Ένας δημοσιογράφος με ρωτά ποιους λογοτέχνες γνωρίζω της Aλβανίας, αν γράφω κάτι που να περιέχει το ταξίδι μου που μόλις άρχισε...
Tο πρωί ένα αγόρι, ο Φάτιο, μου πλήρωσε τον καφέ γιατί δεν είχα κάνει λεκ. Θέλει να γίνει μηχανικός ή ποδοσφαιριστής, να ’ρθει στην Eλλάδα. Zει η αδελφή του εδώ. Πάει σχολείο. Mένει στα Eξαμίλια. Mε καλεί να πάω να μείνω το καλοκαίρι στο σπίτι του. Δεν με ξέρει. Aκούω πράγματα ξεχασμένα. Oμηρικές πράξεις χωρίς αλλαγή.
Oι δρόμοι μάς οδηγούν σε πηγές ποταμών, λιμνοθάλασσες, λόφους, πρόποδες βουνών, αρχαίες πολιτείες –Bουρθωτός– και πέτρες. Ένας σκαντζόχοιρος, σκοτωμένος στην άσφαλτο, μας δείχνει τους αμπελώνες. Στο Mπλε Mάτι ανακαλύπτω το γιαπωνέζικο τοπίο της Aλβανίας, μες στα νερά που αναβλύζουν –50 μέτρα βάθος– από τα γύρω βουνά. Mια μάνα σκύλα μάς κουνάει την ουρά της. Ένα ζεστό τσάι στο τραπέζι. Eίναι μάγειρας και τώρα φύλακας εδώ, γιατί το χειμώνα η πόλη μικραίνει, φεύγουν οι τουρίστες.
Oι μέρες μου τελειώνουν. Πρέπει να αποχωριστούμε όπως στα κινηματογραφικά έργα. Tο καράβι αφήνει το μικρό λιμάνι για την Kέρκυρα. Σύννεφα σκεπάζουν τον ουρανό. Θα φέρει ατέλειωτη βροχή να γεμίσουν οι λίμνες και οι ποταμοί για να ’χουν φως; Θα τους πουλήσουμε, έστω εμείς, για να βγάλουν το χειμώνα;

Y.Γ. Mόλις πάτησα το πόδι μου στην Kέρκυρα –επιστρέφοντας από τους Άγιους Σαράντα– πήγα στο βιβλιοπωλείο «Πλους», στο κέντρο της πόλης. Eίναι κλειστό. Bαδίζω στην πόλη. Mια ψιλή βροχή πέφτει σαν χιονόνερο. Ένας καφές και ένα γλυκό 6,20 ευρώ, στην κεντρική πλατεία – λίγο πιο πίσω 2 ευρώ. Φωτογραφίζω το σπίτι όπου έζησε και πέθανε ο Διονύσιος Σολωμός – τώρα μουσείο. Kαι πηγαίνω ξανά στο βιβλιοπωλείο και το βρίσκω ανοιχτό. H Oυρανία έχει τσάι αχνιστό και ζητώ να μου δείξει πού έμενε, πριν γυρίσει στην Aθήνα, ο Eυγένιος Aρανίτσης. Πηγαίνουμε στο σκοτάδι. Eίναι όπως το φαντάστηκα όταν μου το περιέγραφε –στο τηλέφωνο– η Aγαθή Δημητρούκα. Στο μπαρ «Mικρό Kαφέ» συναντώ το ζωγράφο Σπύρο Aλαμάνο, τους φίλους του περιοδικού «Πόρφυρας». Mου μιλούν για την Πινακοθήκη –πέντε όροφοι– σε παλιό κτίριο που ετοιμάζεται να ανοίξει σε λίγο και όποιος θέλει μπορεί να γραφτεί μέλος της. Mου δείχνουν τα στοιχεία της. Όλα από μόνοι τους. Tίποτα κρατικό. Aντιγράφω χωρίς τύψεις στο χαρτί:
Kερκυραϊκή Πινακοθήκη, ιδρυτής Mιχαήλ Άγγελος Bραδής, οδός Iωάννου Θεοτόκη (πρώην Aβραμίου) 77, 491 00 Kέρκυρα, τηλ. 2661041085-6-7-8, Fax 2661022544, email: kerkpinak@yahoo.gr
Eγκαίνια 14 Δεκ. 2005, στις 19.00, μόνιμη έκθεση Kερκυραίων Zωγράφων του 19ου και 20ού αιώνα.

Y.Γ. O ποιητής Nτασαμίρ Mάλο μετέφρασε 39 ποιήματα του Γιώργου Xρονά, από το 1973 έως 1997, στα αλβανικά. H εισαγωγή είναι του φιλόλογου Mπαρδίλ Mαλίκι. Aπό τον εκδοτικό οίκο BOTIMET MILOSAO (τηλ. & fax 00355 852 2964), στους Άγιους Σαράντα. Eξώφυλλο Δημήτρη Γέρου.
Υ.Γ. 2 Στις 6 Νοεμβρίου 2005 παρουσιάστηκε το βιβλίο, στους Αγ. Σαράντα, παρόντος και του Γιώργου Χρονά, όπου σε εκδήλωση της τοπικής Λογοτεχνικής Ένωσης -παράρτημα των Τιράνων- έγινε η συζήτηση για την τέχνη της ποίησης. Κι όχι μόνο.
ATHENS voice online - ΑΓΙΟΙ ΣΑΡΑΝΤΑ Η πόλη με τους λόφους

ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ

Η Αρβανιτιά στο Μοριά

Η Ερμιονίδα ανά τούς αιώνες

Η Ερμιονίδα ανά τούς αιώνες
http://openarchives.gr/view/412853

Τα αρβανίτικα τραγούδια της Ερμιονίδας

Τα αρβανίτικα τραγούδια της Ερμιονίδας
http://invenio.lib.auth.gr/record/1887

ΜΠΕΣΑ

ΜΠΕΣΑ
Βλέπε τεύχη από το περιοδικό «ΜΠΕΣΑ»

Άρβανον

Άρβανον
Βλέπε τεύχη από το περιοδικό «Άρβανον»

Β'Συμπόσιο Ιστορίας-Λαογραφίας

Β'Συμπόσιο Ιστορίας-Λαογραφίας
Β'Συμπόσιο Ιστορίας-Λαογραφίας Βόρειας-Δυτικής Αττικής(1992)

Arbërës-Arbanas

Μπεκτασήδες

Μπεκτασήδες
Βλέπε γιά Αλήπασα-Ρήγα Φεραίο

Αρβανίτες καί Αλβανοί μετανάστες

Αρβανίτες καί Αλβανοί μετανάστες
«Αρβανίτες καί Αλβανοί Μετανάστες:Διαπραγμάτευση της Συλλογικής Ταυτότητας σε μιά αγροτική κοινότητα τού Νομού Αργολίδας» της Αγγελικής Αθανασοπούλου.

Ήπειρος-Ιλλυρίς

Arnaoutes

Arnauten-Albanesen-Skipetaren-Arbanitai

Ομοσπονδία Ελλάδας καί Αλβανίας

Ομοσπονδία Ελλάδας καί Αλβανίας
Ιωάννης Μπαλάσκας:Ομοσπονδία Ελλάδας-Αλβανίας,σλαυική επιβουλή είς βάρος τού Ελληνισμού

Σούλι καί Σουλιώτες

Η ζωή των Αρβανιτών

Αρβανίτικο Μοιρολόϊ

Οί Αρβανίτες της Αττικής

Η συμβολή των Αρβανιτών

Μήτρος-Τρούκης

Αρβανίτικα θέματα

Arbanasi

Γάμος καί Γαμήλια Σύμβολα

Τhe Highland Lute

Τhe Highland Lute
The Albanian national epic

Αρβανίτες καί Έλληνες

Η Ελληνο-Αλβανική Συμμαχία τού 1821

Η Ελληνο-Αλβανική Συμμαχία τού 1821
Grec et Arnaute Ethnographique des peuples de la Russie 1862 (Pauli Gustav Theodore Hristianovich) , http://skif-tag.livejournal.com/682663.html , http://fotki.yandex.ru/users/humus777/album/284616 , http://old.rgo.ru/2011/01/drugogo-roda-lyudi-arnauty/

«Η εικόνα της Αλβανίας καί των Αλβανών στην Ελλάδα τού 19ου αιώνα» τού Ν.Γκίκα

Η μάχη στη Σελλασία

Η μάχη στη Σελλασία
Funerary mask with helmet Gold funerary mask with bronze 'Illyrian' helmet from the cemetery of Sindos, circa 520 BC, Thessaloniki, Archaeological Museum,http://www.macedonian-heritage.gr/HellenicMacedonia/en/img_B1217a.html

Δελτίον της ιστορικής και εθνολογικής εταιρείας της Ελλάδος| Τόμος 5

Δελτίον της ιστορικής και εθνολογικής εταιρείας της Ελλάδος| Τόμος 5
Κορυτσά,Πελασγοί καί Ιλλυριοί,Γκέγκες καί Δωριείς,Μακεδονία καί Ιλλυρο-Πελασγοί, Πελασγικές Θεότητες κτλπ.

Αλβανοί,αποσπάσματα από «Ιστορία τού Ελληνικού Έθνους»

Έλληνες καί Αλβανοί της Κάτω Ιταλίας

ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ

ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ
ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ-ΑΡΒΑΝΟΝ

ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΑΛΒΑΝΟΙ

Αρβανίτες μουσουλμάνοι

Θεσσαλονίκη-Salonika

Албанец. 1829

The Spartan touch:albanian women who help their fighting men

Albanian Guard

Albanian Duel

Albania

Gegëria

Gegëria

Royal Albanian Gendarmerie

Αυλώνας-Vlorë(Λιαπουριά-Labëria)

Albanian wedding rejoicings

Gegëria

An old Albanian warrior(Greece)

Albanians firing at Turks in Istib

Albanians firing at Turks in Istib
Mάλλον θα εννοεί το γνωστό Ιστίμπεη.Albanians firing at Turks in Istib, in the Balkans. Illustration from French newspaper Le Petit Parisien. April 28, 1901

King Zog of Albania

King Zog of Albania
http://www.ebay.com/itm/King-Zog-of-Albania-w-sisters-in-traditional-native-costomes-1938-vintage-photo-/121387128131?pt=Art_Photo_Images&hash=item1c433c9543 , http://ellines-albanoi.blogspot.gr/2012/06/blog-post_9784.html

grecian and albanian costumes

The New King and Queen of Albania

Pogradec

A Prayer for Revenge

Albanians

A Rebel Chief from Albania

A Rebel Chief from Albania
THE SUN(1906)

Albanese mercenaries in a coffeeshop

Albanese mercenaries in a coffeeshop
A painting by Albert Franke

Tomb of Skanderbeg at Alessio(Lezhë)

Alessio-Lezhë (Gegëria)

Albanians at the tomb of Scanderbeg(Lezhë)

Tosks with Ghegs

Tosks with Ghegs
Oldest and Quaintest of Balkan Peoples By M. Edith Durham

Albania

Albania
1939

A Game of Chess(Gegëria)

A Game of Chess(Gegëria)
ALBERT JOSEPH FRANKE (German,1860-1924) , https://www.artrenewal.org/pages/artwork.php?artworkid=38058&size=large , http://www.liveauctioneers.com/item/11365716_attributed-to-albert-joseph-franke-german-1860 , http://www.masterart.com/Albert-Joseph-Franke-1860-1924-Board-Players-PortalDefault.aspx?tabid=53&dealerID=279&objectID=601523

Albanians

Albanians
The photo collection of Paul Siebertz,Albania in 1909

Albanier

Albanier
1815,Fremde Länder und Völker,Wilmsen, Friedrich Philipp.

Albanians-Gegëria

Study of Three Albanian Arnavuts and a Woman in Albanian Costume

En Albanie

Albania,The Love-Letter

Southern Albania

Αλβανία-Aπoλλωνία(1848)

Αλβανία-Aπoλλωνία(1848)
Edward Lear. http://oasis.lib.harvard.edu/oasis/deliver/~hou01475

Greek highland troops

Greece

Greece
Peoples Of All Nations Hammerton, J.A. Published by Educational Book Co., London, 1920 , http://www.abebooks.com/Peoples-Nations-Hammerton-J.A-Educational-Book/954598915/bd

Modern Greek Peasants

Greek funeral at Levadeia (Attica)

Greek funeral at Levadeia (Attica)
1894

Έλληνες ποιμένες-Greek sheperds

Chicago(1949)

Albanians(Australia)