«Παιδιόθεν καί εξ απαλών ονύχων,ού μην αλλά καί πατρόθεν καί από πάππου καί των άλλων προγόνων,την Αλβανίαν εμάθομεν να θεωρούμε επαρχία ελληνικήν...τούς δε Αλβανούς Έλληνας γνησιωτάτους καί ελληνικωτάτους»(Λουκάς Μπέλλος)
«Η διαίρεσις ημών Αλβανών καί Ελλήνων διευκολύνει το κράτος άλλων.Μίαν ημέραν εξυπνήσαντες,θα ίδωμεν αίφνης ότι απωλέσθημεν,νομίσαντες ότι αναγεννώμεθα»(εφημερίς «Νεολόγος» αριθ.φ.617,Κων/πολη 1870)
«Ελλάς άνευ Αλβανίας καί Αλβανία άνευ Ελλάδος ουδέν γενναίον δύνανται να επιτελέσωσιν εν τη Χερσονήσω τού Αίμου»(Νεοκλής Καζάζης)
«...Οί Έλληνες είνε Αλβανοί καί οί Αλβανοί είνε Έλληνες»(Βλάσης Γαβριηλίδης,ιδρυτής καί διευθυντής της εφημερίδος «Ακρόπολις»,1883)
«Όπου υπήρχον Αλβανοί άποικοι,έμειναν καί ζώσι σήμερον άθικτοι,αμόλυντοι,αδελφοί Έλληνες πάντες,υπερήφανοι διά τούτο..»(Αντώνιος Δ.Κεραμόπουλος)
«Ευγνωμοσύνης καθήκον,πολιτισμού υποχρέωσις ήτο,οί νεώτεροι Έλληνες ελευθερωθέντες τού τυρρανικού ζυγού καί ανεξάρτητον έθνος αποτελέσαντες να στρέψωσιν το βλέμμα των περί τα περί εαυτούς ομογενή φύλα καί τον εκπολιτισμόν τούτων,αν όχι την απελευθέρωσιν,μία των κυρίων ενασχολιών των να έχωσιν.Εκείνο δε, πέριξ τού οποίου πάσα μέριμνα Κυβερνητική καί ιδιωτική έπρεπε να περιστραφεί,είναι η Αλβανία,ο ιπποτικός εκείνος τόπος όστις διά των ανδρείων τέκνων του,τα μάλα συνετέλεσεν είς την απελευθέρωσιν τού τμήματος τούτου της Ελλάδος..»(Κων/νος Χ.Βάμβας)
«Επί των οροπεδίων της Αλβανίας απαντώνται πλείστοι νομάδες καί ποιμένες λαοί,παρ' οίς ανευρίσκονται Ομηρικά έθη καί ήθη καί έθιμα.Εν τη Αλβανία πολλαί σκηναί της Ιλιάδος καί της Οδυσσείας αλλά καί της Αινειάδος διαδραματίζονται πολλά ολίγον αυταίς παραλάσσουσαι»(ελληνική εφημερίς της Ρουμανίας «Δεκέβαλος» 1874,αρ.2 καί 7)

Τετάρτη, 11 Νοεμβρίου 2009

ΟΙ ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ

Οι φάρες της Νοτιοανατολικής Αττικής και η συνοχή τους. Μια «διαφορετική» αλλά και οικεία πληθυσμιακή ομάδα.

Οι Αρβανίτες

ΕΛΕΝΗ ΨΥΧΟΓΙΟΥ | Κυριακή 21 Σεπτεμβρίου 1997

«Τα παιδιά της σιωπής» αποδεικνύονται λαλίστατα στο τελευταίο βιβλίο του εθνολόγου - κοινωνικού ανθρωπολόγου Ελευθέριου Αλεξάκη. Οι αλβανόφωνοι της ΝΑ Αττικής - Λαυρεωτικής, δηλαδή οι αρβανίτες κάτοικοι της Κερατέας, του Κουβαρά και των Καλυβίων, των οποίων οι πρόγονοι εγκαταστάθηκαν στην περιοχή γύρω στα τέλη του 14ου αιώνα, μιλούν με τις άμεσες μαρτυρίες τους αλλά και έμμεσα, μέσα από τα δικαιοπρακτικά έγγραφα, τα δημοτολόγια, τις πράξεις γεννήσεων και γάμων και εκθέτουν τις φανερές και κρυφές πτυχές της ζωής τους.

Ο συγγραφέας με μεθοδικότητα, εξονυχιστική ανάλυση και ανασύνθεση των στοιχείων που προκύπτουν από την έρευνα και με βάση μια θεωρητική προβληματική που στηρίζεται εξαντλητικά στην ελληνική και κυρίως στη διεθνή βιβλιογραφία εξετάζει τις ομάδες καταγωγής, την οικογένεια, τη μεταβίβαση της περιουσίας, τη γαμήλια στρατηγική, τις γαμήλιες παροχές, την κατοικία αυτών των Αρβανιτών για τη χρονική περίοδο 1850 - 1940, δηλαδή σχεδόν μια εκατονταετία.

Ταυτόχρονα ο Ε. Π. Αλεξάκης ένας από τους πρώτους έλληνες ερευνητές που ασχολήθηκαν ειδικά με τα συστήματα συγγένειας στον ελληνικό χώρο και ιδιαίτερα στη Μάνη με αφορμή τη μελέτη της συγκεκριμένης ομάδας επιδιώκει να δώσει λύσεις και απαντήσεις σε γενικότερα θεωρητικά ζητήματα και ερωτήματα σχετικά με τα θέματα που εξετάζει, παραθέτοντας τις κρατούσες θεωρίες τις οποίες ενστερνίζεται ή αμφισβητεί, κατά περίπτωση.


Από την πλούσια προβληματική του βιβλίου θα μείνω σε αυτό που αποτελεί το επίκεντρό της και που είναι η αναζήτηση της μορφής του συστήματος συγγένειας και πώς αυτό λειτουργεί. Ο συγγραφέας συμπεραίνει τελικά πως οι συγκεκριμένοι αλβανόφωνοι ­ ενταγμένοι πολιτισμικά στον ευρύτερο γεωγραφικό χώρο της ανατολικής, στεριανής και νησιωτικής Ελλάδας, που έχει ανάλογα εθνολογικά χαρακτηριστικά διατηρούν, την περίοδο που εξετάζει, ένα αμφιπλευρικό σύστημα συγγένειας. Το σύστημα αυτό έχει ως βάση τις φάρες, δηλαδή τις συγγενικές ομάδες καταγωγής με χρονικό βάθος τουλάχιστον τριών γενεών και πολλά μέλη, που δομούνται με βάση τη γνωστή «πολυπυρηνική διευρυμένη οικογένεια» (συγκατοίκηση έγγαμων αδελφών με τα παιδιά τους και τους γέροντες γονείς) παλιότερα και την «οικογένεια - κορμό» (συγκατοίκηση των γερόντων γονέων με έναν έγγαμο γιο και τα εγγόνια) καθώς και την «πυρηνική οικογένεια» (γονείς και παιδιά) μεταγενέστερα ή και συγχρόνως, ανάλογα με τον κύκλο ανάπτυξης της φάρας. Το ιδιαίτερο εδώ είναι ότι μέσα στο πλαίσιο της φάρας υπολογίζονται σε κοινωνικό, οικονομικό και συμβολικό επίπεδο και οι δύο γραμμές της συγγένειας, πατρική και μητρική, αν και παρατηρείται κάποια έμφαση στην πατρική πλευρά. Ετσι όλοι οι απόγονοι, αρσενικοί και θηλυκοί, εξασφαλίζουν δικαίωμα στην πατρομητρική ακίνητη περιουσία. Οι μεν γιοι μέσω της μεταβίβασής της πριν ή μετά τον θάνατο του πατέρα (χωράφια, οικόπεδα, σπίτια), οι δε κόρες κατά τον γάμο, μέσω της προικοδότησης με γη και οικόπεδα και σπανιότερα με σπίτια.

Η αμφιπλευρικότητα του συστήματος, που προϋποθέτει μια πιο εξελιγμένη, αστικοποιημένη κοινωνία και γεωργική απασχόληση, συνεπάγεται σχετική ισότητα όσον αφορά το κατά φύλα μοίρασμα της ακίνητης ιδιοκτησίας, πράγμα που αποδίδει κάποια κοινωνική ισχύ στις γυναίκες και σεβασμό προς τις θηλυκές προγόνους (γιαγιάδες, προγιαγιάδες). Σε συνδυασμό με τη γαμήλια στρατηγική και τους γαμήλιους κανόνες (ενδογαμία σε επίπεδο φάρας και οικισμού, νεοτοπική ή και γυναικοτοπική πλην της ανδροτοπικής μεταγαμήλια εγκατάσταση των μελλονύμφων, υπεργαμία για τους άνδρες και συχνά υπογαμία για τις γυναίκες, τήρηση προτεραιότητας των θηλυκών και σειρά ηλικίας στα αδέλφια κατά τον γάμο, εγκατάσταση σώγαμπρων ακόμη και όταν υπάρχουν γιοι, γαμήλιες παροχές στις γυναίκες κλπ.) επιδιώκεται η διαιώνιση και η ενότητα της φάρας, η ακεραιότητα της ακίνητης περιουσίας της, η γηροκομία για τους ηλικιωμένους γονείς, η συνοχή της ευρύτερης κοινωνικής και εθνοτικής αυτής ομάδας μέσα στο σύνολο των γειτονικών πληθυσμών, δεδομένης και της γλωσσικής της ιδιαιτερότητας.

Αναλυτικοί πίνακες με στοιχεία για τις γαμήλιες παροχές, πλήθος διαγράμματα για το σύστημα συγγένειας, χάρτες και τέλος ανέκδοτες οικογενειακές φωτογραφίες εμπλουτίζουν το βιβλίο και στηρίζουν τη θεωρητική ανάλυση.

Πίσω και πέρα ωστόσο από τις θεωρητικές αναζητήσεις και τα συχνά γριφώδη για τους μη ειδικούς διαγράμματα, μέσα από τις μαρτυρίες και τα δικαιοπρακτικά έγγραφα, αναδεικνύεται η κουλτούρα της συγκεκριμένης κοινωνίας, οι ελπίδες και οι φόβοι των ατόμων, ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνονται τον κόσμο αλλά και τον ίδιο τους τον εαυτό και τέλος η καθημερινότητα και οι κοινωνικές, οικονομικές, επαγγελματικές, συγγενικές και συναισθηματικές σχέσεις των μελών μιας παμπάλαιας, «διαφορετικής» αλλά και οικείας πληθυσμιακής ομάδας. Η ιδιαιτερότητα της μητρικής, αρβανίτικης γλώσσας αυτών των ανθρώπων καθόριζε ενίοτε αρνητικά την ταυτότητά τους, τις σχέσεις τους με τους εθνογραφικά «άλλους» γείτονες αλλά και την εκάστοτε κεντρική εξουσία και απομόνωνε μέσα στα όρια της ομάδας κυρίως τους αναλφάβητους και όσους δεν μιλούσαν και την ελληνική, καθιστώντας τους κατά έναν συμβολικό αλλά και ουσιαστικό τρόπο «παιδιά της σιωπής».

Η κυρία Ελένη Ψυχογιού είναι ερευνήτρια στο Κέντρο Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών.

www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=81&artid=91475&dt=21/09/1997

Οι Αρβανίτες - TO BHMA

ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ

Η Αρβανιτιά στο Μοριά

Η Ερμιονίδα ανά τούς αιώνες

Η Ερμιονίδα ανά τούς αιώνες
http://openarchives.gr/view/412853

Τα αρβανίτικα τραγούδια της Ερμιονίδας

Τα αρβανίτικα τραγούδια της Ερμιονίδας
http://invenio.lib.auth.gr/record/1887

ΜΠΕΣΑ

ΜΠΕΣΑ
Βλέπε τεύχη από το περιοδικό «ΜΠΕΣΑ»

Άρβανον

Άρβανον
Βλέπε τεύχη από το περιοδικό «Άρβανον»

Β'Συμπόσιο Ιστορίας-Λαογραφίας

Β'Συμπόσιο Ιστορίας-Λαογραφίας
Β'Συμπόσιο Ιστορίας-Λαογραφίας Βόρειας-Δυτικής Αττικής(1992)

Arbërës-Arbanas

Μπεκτασήδες

Μπεκτασήδες
Βλέπε γιά Αλήπασα-Ρήγα Φεραίο

Αρβανίτες καί Αλβανοί μετανάστες

Αρβανίτες καί Αλβανοί μετανάστες
«Αρβανίτες καί Αλβανοί Μετανάστες:Διαπραγμάτευση της Συλλογικής Ταυτότητας σε μιά αγροτική κοινότητα τού Νομού Αργολίδας» της Αγγελικής Αθανασοπούλου.

Ήπειρος-Ιλλυρίς

Arnaoutes

Arnauten-Albanesen-Skipetaren-Arbanitai

Ομοσπονδία Ελλάδας καί Αλβανίας

Ομοσπονδία Ελλάδας καί Αλβανίας
Ιωάννης Μπαλάσκας:Ομοσπονδία Ελλάδας-Αλβανίας,σλαυική επιβουλή είς βάρος τού Ελληνισμού

Σούλι καί Σουλιώτες

Η ζωή των Αρβανιτών

Αρβανίτικο Μοιρολόϊ

Οί Αρβανίτες της Αττικής

Η συμβολή των Αρβανιτών

Μήτρος-Τρούκης

Αρβανίτικα θέματα

Arbanasi

Γάμος καί Γαμήλια Σύμβολα

Τhe Highland Lute

Τhe Highland Lute
The Albanian national epic

Αρβανίτες καί Έλληνες

Η Ελληνο-Αλβανική Συμμαχία τού 1821

Η Ελληνο-Αλβανική Συμμαχία τού 1821
Grec et Arnaute Ethnographique des peuples de la Russie 1862 (Pauli Gustav Theodore Hristianovich) , http://skif-tag.livejournal.com/682663.html , http://fotki.yandex.ru/users/humus777/album/284616 , http://old.rgo.ru/2011/01/drugogo-roda-lyudi-arnauty/

«Η εικόνα της Αλβανίας καί των Αλβανών στην Ελλάδα τού 19ου αιώνα» τού Ν.Γκίκα

Η μάχη στη Σελλασία

Η μάχη στη Σελλασία
Funerary mask with helmet Gold funerary mask with bronze 'Illyrian' helmet from the cemetery of Sindos, circa 520 BC, Thessaloniki, Archaeological Museum,http://www.macedonian-heritage.gr/HellenicMacedonia/en/img_B1217a.html

Δελτίον της ιστορικής και εθνολογικής εταιρείας της Ελλάδος| Τόμος 5

Δελτίον της ιστορικής και εθνολογικής εταιρείας της Ελλάδος| Τόμος 5
Κορυτσά,Πελασγοί καί Ιλλυριοί,Γκέγκες καί Δωριείς,Μακεδονία καί Ιλλυρο-Πελασγοί, Πελασγικές Θεότητες κτλπ.

Αλβανοί,αποσπάσματα από «Ιστορία τού Ελληνικού Έθνους»

Έλληνες καί Αλβανοί της Κάτω Ιταλίας

ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ

ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ
ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ-ΑΡΒΑΝΟΝ

ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΑΛΒΑΝΟΙ

Αρβανίτες μουσουλμάνοι

Θεσσαλονίκη-Salonika

Албанец. 1829

The Spartan touch:albanian women who help their fighting men

Albanian Guard

Albanian Duel

Albania

Gegëria

Gegëria

Royal Albanian Gendarmerie

Αυλώνας-Vlorë(Λιαπουριά-Labëria)

Albanian wedding rejoicings

Gegëria

An old Albanian warrior(Greece)

Albanians firing at Turks in Istib

Albanians firing at Turks in Istib
Mάλλον θα εννοεί το γνωστό Ιστίμπεη.Albanians firing at Turks in Istib, in the Balkans. Illustration from French newspaper Le Petit Parisien. April 28, 1901

King Zog of Albania

King Zog of Albania
http://www.ebay.com/itm/King-Zog-of-Albania-w-sisters-in-traditional-native-costomes-1938-vintage-photo-/121387128131?pt=Art_Photo_Images&hash=item1c433c9543 , http://ellines-albanoi.blogspot.gr/2012/06/blog-post_9784.html

grecian and albanian costumes

The New King and Queen of Albania

Pogradec

A Prayer for Revenge

Albanians

A Rebel Chief from Albania

A Rebel Chief from Albania
THE SUN(1906)

Albanese mercenaries in a coffeeshop

Albanese mercenaries in a coffeeshop
A painting by Albert Franke

Tomb of Skanderbeg at Alessio(Lezhë)

Alessio-Lezhë (Gegëria)

Albanians at the tomb of Scanderbeg(Lezhë)

Tosks with Ghegs

Tosks with Ghegs
Oldest and Quaintest of Balkan Peoples By M. Edith Durham

Albania

Albania
1939

A Game of Chess(Gegëria)

A Game of Chess(Gegëria)
ALBERT JOSEPH FRANKE (German,1860-1924) , https://www.artrenewal.org/pages/artwork.php?artworkid=38058&size=large , http://www.liveauctioneers.com/item/11365716_attributed-to-albert-joseph-franke-german-1860 , http://www.masterart.com/Albert-Joseph-Franke-1860-1924-Board-Players-PortalDefault.aspx?tabid=53&dealerID=279&objectID=601523

Albanians

Albanians
The photo collection of Paul Siebertz,Albania in 1909

Albanier

Albanier
1815,Fremde Länder und Völker,Wilmsen, Friedrich Philipp.

Albanians-Gegëria

Study of Three Albanian Arnavuts and a Woman in Albanian Costume

En Albanie

Albania,The Love-Letter

Southern Albania

Αλβανία-Aπoλλωνία(1848)

Αλβανία-Aπoλλωνία(1848)
Edward Lear. http://oasis.lib.harvard.edu/oasis/deliver/~hou01475

Greek highland troops

Greece

Greece
Peoples Of All Nations Hammerton, J.A. Published by Educational Book Co., London, 1920 , http://www.abebooks.com/Peoples-Nations-Hammerton-J.A-Educational-Book/954598915/bd

Modern Greek Peasants

Greek funeral at Levadeia (Attica)

Greek funeral at Levadeia (Attica)
1894

Έλληνες ποιμένες-Greek sheperds

Chicago(1949)

Albanians(Australia)