Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου 2009
Η «κατασκευή»... της Ιστορίας!
Το έθνος πρέπει να μάθει να θεωρεί εθνικό ότι είναι αληθινό… Σολωμός
Δυο κείμενα διαφορετικά από την Ιστορία που μας έμαθαν
Η «κατασκευή»... της Ιστορίας!
Του Χρήστου Κάτσικα
Το 1870/71, στον εορτασμό για τα 50 χρόνια από την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, με μια επίσημη τελετή γίνεται η ανακομιδή των λειψάνων του Πατριάρχη της Κωνσταντινούπολης Γρηγορίου Ε΄ από την Οδησσό στην Αθήνα και η πανηγυρική ένταξή του στους ήρωες και πρωτεργάτες της Ελληνικής Επανάστασης. Επρόκειτο για μια ακόμη επινοημένη «κατασκευή» της Ιστορίας, διανθισμένη με το γραμμένο το 1872- κατά παραγγελίαν του Πανεπιστημίου Αθηνών- ποίημα «Στον ανδριάντα Γρηγορίου του Ε΄» του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη μέσω της οποίας ο Γρηγόριος Ε΄, ο άνθρωπος που όχι μόνο δεν υποστήριξε την Ελληνική Επανάσταση αλλά αντίθετα ήταν, μαζί με την πλειονότητα του ανώτερου κλήρου- σε αντίθεση με την πλειονότητα του λαϊκού κλήρου- ορκισμένος αντίπαλός της, αναγόταν σε σύμβολο του έθνους και σε νεομάρτυρα. Ήταν αυτός που στην Εγκύκλιο του Μαρτίου 1821 (μαζί με άλλους 22 ανώτατους κληρικούς) ισχυρίστηκε ότι η κυριαρχία των Οθωμανών ήταν θεόπεμπτη και όποιος οργανώνει ανταρσία εναντίον τους, όπως ο Υψηλάντης και ο Σούτσος, κινείται εναντίον τού Θεού και γι΄ αυτό η Εκκλησία τον αφορίζει και τον καταδικάζει σε αιώνια τιμωρία.
Από την άλλη ποιος Έλληνας, σε όποια ηλικία κι αν βρίσκεται, δεν γνωρίζει να πει δυο λόγια για το Κρυφό Σχολειό ή για το «ξεκίνημα της Επανάστασης στην Αγία Λαύρα στις 25 Μάρτη»; Μπορεί να μη γνωρίζουμε για την τύχη των πρωτεργατών τής Επανάστασης, για την εξάρτηση και τους ξένους προστάτες, για την κατάληξη του Αγώνα, όμως όλοι μπορούμε εύκολα να αναφερθούμε στα «δύο πιο σημαντικά γεγονότα της Νεώτερης Ιστορίας μας, στο Κρυφό Σχολειό και στην ευλογία των όπλων στην Αγία Λαύρα από τον Παλαιών Πατρών Γερμανό, που αποτέλεσε και αφετηρία της Ελληνικής Επανάστασης» όπως χρόνια πολλά τώρα αναφέρουν τα βιβλία, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και οι εορταστικοί λόγοι στα σχολεία. Κι αν μας διαφεύγουν κάποιες λεπτομέρειες των βιβλίων, αν έχουμε ξεχάσει τους αναρίθμητους επετειακούς λόγους, σίγουρα έχουμε αποτυπώσει τα πρόσωπα, τις εικόνες, από τους γοητευτικούς πίνακες του Γύζη και του Βρυζάκη, που μαζί με το «Φεγγαράκι μου λαμπρό» του Ιωάννη Πολέμη έμειναν ανέπαφοι- χαραγμένοι βαθιά στη μνήμη. Γιατί η εικόνα λειτουργεί σαν πληροφορία που δεν δέχεται αμφισβήτηση, καθώς βοηθάει να γίνει παρόν το περιεχόμενό της, λειτουργώντας σαν αυτόπτης μάρτυρας.
O πίνακας του Βρυζάκη «Ο Μητροπολίτης Παλαιών Πατρών Γερμανός υψώνει τη σημαία της Ελευθερίας» (1851) και ο πίνακας του Γύζη «Το Κρυφό Σχολειό» (1886) έγιναν σε μια συγκεκριμένη εποχή όπου βρισκόταν ήδη σε πλήρη εξέλιξη η σκύλευση του πτώματος της Επανάστασης του Εικοσιένα και η Εκκλησία σε πλήρη σύμπνοια με την Πολιτεία μετέδιδε τη δική της εκδοχή για το παρελθόν.
Ωστόσο, οι πηγές για τη μελέτη της Επανάστασης του Εικοσιένα είναι αρκετά διαφωτιστικές για την Αγία Λαύρα και το Κρυφό Σχολειό. Έτσι εύκολα διαπιστώνουμε ότι για την Αγία Λαύρα και τον Παλαιών Πατρών Γερμανό κανένα δημόσιο ή ιδιωτικό έγγραφο της εποχής δεν αναφέρεται σε οποιοδήποτε παρόμοιο γεγονός. Ούτε καν ο ίδιος ο Π.Π. Γερμανός στα Απομνημονεύματά του, στα οποία εξιστορεί με λεπτομέρειες τα πάντα, δεν λέει τίποτε για την Αγία Λαύρα. Αντίθετα οι Έλληνες και ξένοι ιστοριογράφοι της Επανάστασης αναφέρουν: Φιλήμων: «παχυλόν ψεύδος» (Φιλήμονος, Δοκίμιο Ιστορικό Ελληνικής Επανάστασης, τόμ. Γ΄, κβ)- Σπ. Τρικούπης: «Ψεύδος» (Σπ. Τρικούπη, Ιστορία Ελληνικής Επανάστασης, τόμ. Α΄, σ. 229) - Φίνλεϋ: «δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια» (Φίνλεϋ, Ιστορία Ελληνικής Επανάστασης, τόμ. Α΄, σ. 217).
Για το Κρυφό Σχολειό; Μα, είναι γνωστό ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν εμπόδισε κανένα κεφαλοχώρι να έχει το σχολείο του, δεν απαγόρευσε σε κανέναν να μαθαίνει ελληνικά. Τα σχολεία καθ΄ όλη τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας ήταν φανερά και λειτουργούσαν σε αρκετές πόλεις, και είναι γνωστή η Μεγάλη του Γένους Σχολή στην Κωνσταντινούπολη, η Ακαδημία των Κυδωνιών, οι Σχολές της Πάτμου, των Ιωαννίνων, του Άθω, της Σμύρνης, της Αθήνας, της Δημητσάνας, της Ζαγοράς, το Γυμνάσιο της Χίου κ.ά. Παράλληλα ο Γιάννης Βλαχογιάννης, που αγωνίστηκε με πάθος να θεμελιώσει στην αρχειακή έρευνα την Ιστορία, γράφει: «Δεν είδα καμιάν ιστορική μαρτυρία που να βεβαιώνει την ύπαρξη Κρυφού Σχολειού».
Όπως γράφει ο Serge Ηalim, μπορεί κανείς να φανταστεί πιο περίτρανη απόδειξη ότι η Ιστορία ξεπηδάει από το παρόν, αφού άλλωστε η ίδια είναι που το τρέφει; Γι΄ αυτό είναι ξεκάθαρο ότι οι λογαριασμοί για μια παιδεία που θα μορφώνει και δεν θα παραμορφώνει παραμένουν ανοιχτοί. ΑΠΟ ΤΑ ΝΕΑ
ΣΒ Ο Αφορισμός του Υψηλάντη έλεγε
"... Εκείνους δε τους ασεβείς πρωταιτίους και απονενοημένους φυγάδας και αποστάτας ολεθρίους να τους μισείτε και να τους αποστρέφεστε και διανοία και λόγω, καθότι και η εκκλησία τους έχει μεμισημένους, και επισωρεύει κατ΄ αυτών τας παλαμναιοτάτας και φρικωδεστάτας αράς: ως μέλη σεσηπότα, τους έχει αποκεκομμένους της καθαράς και υγιαινούσης χριστιανικής ολομελείας. Ως παραβάται δε των Θείων νόμων και κανονικών διατάξεων... ΑΦΟΡΙΣΜΕΝΟΙ υπάρχειεν και κατηραμένοι και αυγχώρητοι και μετά θάνατον
Τα τριάκοντα αργύρια της Βιστονίδας
Σκανδάλισε -κατά την εκκλησιαστική ορολογία- η αποκάλυψη της στήλης ότι όπως είχαν κάνει με τον Μωάμεθ πριν από την Αλωση, έτσι και με τον Χίτλερ, οι μονές του Αγίου Ορους έσπευσαν να εκφράσουν την υποταγή τους και την αγάπη τους στον κατακτητή, με αντίτιμο την εύνοια της κυβέρνησης των δωσιλόγων και την εξασφάλιση με νόμο των διεκδικήσεών τους στη λίμνη Βιστονίδα («Τα "χρυσόβουλα" του Χίτλερ», 20/9/08).
Μάλιστα ο πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Μεταλληνός επιχείρησε από την τηλεοπτική εκπομπή του Νίκου Χατζηνικολάου στο Alter (22/9/08) να διασκεδάσει τις εντυπώσεις, ισχυριζόμενος ότι με τις κινήσεις αυτές οι μοναχοί διέσωσαν κάτι πολυτιμότερο, δηλαδή τη «συνέχεια» του Ορους.
Αλλά βέβαια αυτή είναι η δικαιολογία όλων των δωσιλόγων. Οι κατοχικές κυβερνήσεις στην Ελλάδα και σε όλη την κατεχόμενη Ευρώπη παρόμοιες «εθνικές αναγκαιότητες» επικαλούνταν. Το ενδιαφέρον είναι ότι ακόμα και μέχρι σήμερα η υποταγή στον κατακτητή παρουσιάζεται ως «αναγκαίο κακό», με όλες τις ηθικές και πολιτικές συνέπειες που έχει αυτή η τοποθέτηση.
Τα γνωστά πολυάριθμα συμβόλαια «ανταλλαγής» που συνέταξε η Αικατερίνη Πελέκη-Βουλγαράκη με συμβαλλόμενους την Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου και τη Μονή Βατοπεδίου, αναφέρονται στο ιστορικό της εκούσιας υποταγής των μονών στο Σουλτάνο, αλλά περιλαμβάνουν και μια ενδιαφέρουσα αναφορά στη στάση του Αγίου Ορους κατά την Επανάσταση του 1821:
«Μετά την Ελληνική Επανάσταση του 1821 και λόγω της ενεργού συμμετοχής σ' αυτή του Ελληνικού Ορθοδόξου Χριστιανικού κλήρου αλλά και των μοναχών του Αγίου Ορους οι Τούρκοι κατεπάτησαν προς καιρόν βιαίως την ιδιοκτησία της λίμνης "Μπουρού" (Βιστωνίδα), κυριότητος της Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου, πάντοτε όμως η ιερά Μονή παρέμενε κυρία ταύτης, των νησίδων και των περί αυτήν εκτάσεων».
Το αντιφατικό αυτό παράθεμα κρύβει τη θλιβερή αλήθεια για τη στάση του Αγίου Ορους την κρίσιμη περίοδο της Επανάστασης, όταν οι παραδόπιστοι ηγούμενοι έφτασαν στο σημείο να προδώσουν τον αγώνα.
Πρόκειται για ιστορικό γεγονός, το οποίο καταγράφει με διακριτικότητα ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, ο οποίος αναφέρει ότι ο πασάς της Θεσσαλονίκης «κατέπεισε τας μονάς να παραδοθώσιν» και παρατηρεί με σημασία ότι «αι μοναί αύται ούτε προθυμίαν (για τον αγώνα) ούτε καρτερίαν ικανήν έδειξαν» («Ιστορία του Ελληνικού Εθνους», εκδ. Ελευθερουδάκη, τ. 6ος, σ. 61).
Στην υπόθεση αναφέρεται αναλυτικά ο Διονύσιος Κόκκινος, ο οποίος δεν μπορεί να κατηγορηθεί για μεροληψία εις βάρος των μονών. Στον δεύτερο τόμο του κλασικού του έργου «Η Ελληνική Επανάστασις» (εκδ. Μέλισσα, 1957), βραβευμένου από την Ακαδημία Αθηνών, αναφέρεται στην απροθυμία των Αγιορειτών να συνδράμουν τον αγώνα: «Αι μοναί, πλην των ακινήτων περιουσιών των, κατείχαν όχι μόνο χρήματα, αλλά και θησαυρούς ανεκτιμήτους από αφιερώματα χρυσά και αργυρά και κοσμήματα με πολυτίμους λίθους συσσωρευμένα εκεί από αιώνων. Επρόκειτο περί ανυπολογίστου πλούτου».
Μάταια ο Υψηλάντης τούς ζητούσε με αυστηρό ύφος να ενισχύσουν «με σώματα και με χρήματα» τον αγώνα που είχε ξεσπάσει στην περιοχή της Χαλκιδικής, με επικεφαλής τον Εμμανουήλ Παπά. Οπως αναφέρει ο Κόκκινος, «οι καλόγηροι δεν εννοούσαν να θίξουν ούτε τα χρήματα των μονών ούτε τα εκ χρυσού και αργύρου νεώτερα αφιερώματα που δεν είχαν την σημασίαν ιστορικών κειμηλίων και τα οποία αποτελούσαν ολόκληρον θησαυρόν, ικανόν ν' αποβή πηγή ενισχύσεως σοβαράς όχι μόνο του μακεδονικού, αλλά και του όλου αγώνος».
Είναι απολύτως ενδεικτική για την κατάσταση η επιστολή που απηύθυνε στις 19 Ιουνίου 1821 ο οπλαρχηγός Ρήγας Μάνθος προς τον Παπά: «Μα τι να κάμη κανείς την μικρολογίαν των Αγίων Πατέρων. Αυτή η στυγερά ανελευθεριότης και μικροπρέπεια αυτών μάς εμπόδισεν από πολλά ωφέλιμα και από πολλά αναγκαία. Αμποτε να μεταβάλη ο αναλλοίωτος Θεός την διάθεσίν των, να τους αποδείξη ευσπλάχνους, κριτικούς, γενναίους και ελευθερίους και με δόκιμον νουν. [...] Πλην κανένα γενναίον δεν εύρον εις αυτούς παρά μίαν επίπλαστον πολίτικαν. [...] Φροντίζουν μόνο διά την ασφάλειαν των ιδίων. [...] Φοβούμαι μήπως ο λαός από την πείναν και τας πολλάς θλίψεις του εφορμήση εναντίον των και δεν δυνηθώμεν ν' απαντήσωμεν εις την ορμήν των».
Στα τέλη Ιουνίου οι Αγιορείτες αντιλήφθηκαν τον κίνδυνο που διέτρεχαν οι ίδιοι και κάλεσαν με επιστολή τους τον Παπά να υπερασπιστεί το Αγιον Ορος. Ηταν όμως αργά. Οταν μάλιστα εκστράτευσε στη Χαλκιδική για να καταπνίξει την επανάσταση ο Αβδούλ Αμπούδ, οι Αγιορείτες ήταν έτοιμοι να του προσφέρουν γην και ύδωρ. «Οι καλόγηροι», γράφει ο Κόκκινος, «οι εξ αρχής δυσφορούντες διά το ζήτημα των δαπανών, συνηθισμένοι πάντοτε να δέχωνται προσφοράς και από τους πτωχοτέρους πιστούς, χωρίς αυτοί να προσφέρουν ποτέ τίποτα, δεν είχαν συγκινηθή ούτε από τας αυστηράς απαντήσεις του Υψηλάντη και της Υδρας και των Ψαρών προς τας πτωχοπροδρομικάς εκκλήσεις των, ούτε αντελήφθησαν την υποχρέωσίν των, όταν ήλθε η κρισιμωτάτη ώρα της εξαντλήσεως του Παπά και του εκ των Τούρκων κινδύνου. Ο πατριωτισμός των είχε σταματήσει προ της θυσίας των χρημάτων των μονών, τα οποία επί τέλους παρέμεναν νεκρά εις τα χρηματοκιβώτια και άχρηστα εις την κοινωνικήν οικονομίαν και ο πρώτος ενθουσιασμός των διά τον Παπάν μετεβλήθη εις εχθρότητα. Αντί να ενισχύσουν τον ηρωικόν αρχηγόν εις τας τελευταίας αγωνιώδεις προσπαθείας του, συνεσπειρώθησαν περί τας μονάς των και τον κατηρώντο ως υποκινητήν της επαναστάσεως και υπεύθυνον του κακού».
Μοναδική εξαίρεση ο ηγούμενος Ιωακείμ τής (πάντα ξεχωριστής) Μονής Εσφιγμένου, που είχε μυηθεί στη Φιλική Εταιρεία και πρόσφερε καταφύγιο στον Παπά και τους πολεμιστές του. Ομως στις 11 Νοεμβρίου 1921 μαζεύτηκαν οι ηγούμενοι των άλλων 19 μονών και ζήτησαν με επιστολή να παραδοθεί ο Παπάς στους Τούρκους και όσοι μοναχοί τον ακολουθούν «να επιστρέψουν στα κελιά τους».
«Η πράξις αυτή», καταλήγει ο Κόκκινος, «δεν είχε δικαιολογίαν και όλα τα καθηγιασμένα ύδατα του Αγίου Ορους δεν είναι δυνατόν ν' αποπλύνουν από αυτό το αίσχος τους δεκαεννέα ηγουμένους που υπέγραψαν την άνω επιστολήν, διά της οποίας έσπευδαν να παραδώσουν εις τον πασάν ένα θύμα τόσης περιωπής διά να μετριάσουν τους άλλους όρους της υποταγής και κυρίως τον αφορώντα την χρηματικήν αποζημίωσιν».
Το συμπέρασμα του ιστορικού είναι ότι «η αλήθεια διά την διαγωγήν των καλογήρων εκείνων είναι πολύ θλιβερά. Ανίκανοι να αισθανθούν κατ' αρχάς την ανάγκην γενναίας προσφοράς διά τον αγώνα, που τον ήθελαν, αλλά με θυσίας των άλλων, έφθασαν εις την ατολμίαν, εκύλισαν εις την ανανδρίαν και κατήντησαν ικανοί διά την χειροτέραν προδοσίαν. Εδέχθησαν να παραδώσουν εις τον εχθρόν ως πρωταίτιον της επαναστάσεως τον Εμμανουήλ Παπάν, τον οποίον προ ολίγων μηνών είχαν ανακηρύξει προστάτην και αρχηγόν της Μακεδονίας αυτοί οι ίδιοι, χωρίς να αγνοούν ότι η τοιαύτη παράδοσίς του ήτο ταυτόσημος με παράδοσιν προς θάνατον».
Τελικά ο Εμμανούλ Παπάς κατόρθωσε να διαφύγει «καταδιωκόμενος από Τούρκους και Ελληνες», όπως αναφέρει ο ιστορικός, αλλά εξαντλημένος από τις κακουχίες πέθανε στο καράβι που τον μετέφερε στην επαναστατημένη Υδρα.
Σ' αυτή την ανοιχτή προδοσία στηρίζονται λοιπόν τα δικαιώματα της Μονής Βατοπεδίου και των άλλων αγιορείτικων μονών από την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Πάει πολύ να επικαλούνται αυτή τη θλιβερή ιστορία ακόμα και σήμερα οι συντάκτες των διαβόητων συμβολαίων ως τίτλο κυριότητας για τη λίμνη Βιστονίδα.
αντιπαριος: Το έθνος πρέπει να μάθει να θεωρεί εθνικό ότι είναι ...
Η συμμετοχή της Εκκλησίας στη μεγάλη Επανάσταση των Ελλήνων
Ο μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Χριστόδουλος παραπονέθηκε πρόσφατα ότι τα βιβλία ιστορίας δεν τονίζουν όπως πρέπει τη συμβολή της Εκκλησίας στην Επανάσταση του 1821. Μια και δεν το κάνουν τα βιβλία ιστορίας, ας επιχειρήσουμε να το κάνουμε εμείς, από τα μυστικά του Κόλπου. Το κείμενο που ακολουθεί είναι παρμένο από το ανέκδοτο βιβλίο μου Συμβατά και Ασύμβατα Ζεύγη, ένα από τα κεφάλαια που ασχολούνται με τις σχέσεις του Ελληνισμού με την Ορθοδοξία. Κατά τη σύντομη επεξεργασία που έκανα ώστε να το ανεβάσω σαν ποστ στα μτΚ, αφαίρεσα τις περισσότερες βιβλιογραφικές πηγές και πρόσθεσα λίγες παραγράφους του Παναγιώτη Κονδύλη.
* * *
Η σύγκρουση ανάμεσα στις επαναστατημένες δυνάμεις της νέας ελληνικότητας και στην επίσημη Ορθοδοξία ήταν γεγονός και είχε τεράστιες πολιτικές επιπτώσεις, άμεσες και απώτερες. Η μελέτη αυτής της αντιπαράθεσης αποτελεί στοιχειώδη άσκηση αυτογνωσίας για τους Έλληνες. Φυσικά, η ιστορία ερχόταν από πολύ μακριά…
Από τη μια μεριά οι Σαλαμινομάχοι: Ω παίδες ελλήνων ίτε/ ελευθερούτε πατρίδ’, ελευθερούτε δε/ παίδας, γυναίκας, θεών τε πατρών έδη/ θήκας τε προγώνων’ νυν υπέρ πάντων αγών. Και ο Πίνδαρος: Μάτερ εμά, το τεόν,/ ω αιωνία Ελλάς. Κι από την άλλη ο μεγάλος της Ορθοδοξίας Γεννάδιος Σχολάριος: Ει τις έροιτό μοι τις ειμί, αποκρινούμαι χριστιανόν είναι’ Έλλην ων την φωνήν, ουκ αν ποτέ φαίην Έλλην είναι (μόνο μιλάω ελληνικά, ποτέ δεν ήμουν Έλληνας) δια το μη φρονείν ως εφρόνουν ποτέ οι Έλληνες. Από τη μια μεριά ο Ρήγας: για την ελευθερίαν να ζώσουμε σπαθί! Και ο Κολοκοτρώνης με τη βροντόφωνη (και πολιτικά εκρηκτική) προσφώνησή του: Έλληνες! Και από την άλλη ο δεσπότης της Εκκλησίας: -Αδελφοί μου, έμαθα πως με την χάριν του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και Θεού δεν είσθε Έλληνες, δεν είσθε ασεβείς, αιρετικοί, άθεοι, αλλά είσθε Ορθόδοξοι Χριστιανοί (Ι. Κακριδής, Οι αρχαίοι Έλληνες στην νεοελληνική λαϊκή παράδοση, ΜΙΕΤ, Αθήνα 1997)
Οι αντιλήψεις αυτές, της επαναστατημένης νέας ελληνικότητας και της Ορθοδοξίας συγκρούστηκαν ανελέητα. Η επίσημη ιστορία, όμως, γράφτηκε υπό την ιδεολογική εποπτεία της Εκκλησίας, η οποία βεβαίως επανέκαμψε για να προσπαθήσει να κυριαρχήσει και στις νέες συνθήκες, όταν η Επανάσταση είχε νικήσει η ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία ήταν πια γεγονός. Η προσπάθεια αυτή πέτυχε μόνο εν μέρει: η Εκκλησία παρέμεινε μεν αποδεκτή, αλλά με χαμηλό πλέον κύρος και περιορισμένη πολιτική εμβέλεια. Κάτι σαν αναγκαίο κακό.
Ο αφορισμός της Επανάστασης του 1821
Το περιεχόμενο του αφορεστικού συνάδει απολύτως με τις βασικές θέσεις της Ορθόδοξης ιεραρχίας, τόσο τις πριν, όσο και τις μετέπειτα. Δεν είναι, δηλαδή, θέσεις που εκφράζονται άπαξ και κατ’ εξαίρεσιν, αλλά αυτούσιο το πάγιο ιδεολογικό – πολιτικό μανιφέστο της Εκκλησίας. Στην αρχή στηλιτεύεται η αχαριστία των εξεγερμένων και το κακοποιόν και αποστατικόν πνεύμα εναντίον της κοινής ημών ευεργέτιδος και τροφού, κραταιάς και αηττήτου βασιλείας. Επαναλαμβάνεται η γνωστή άποψη του Παύλου – αυτή που μετέτρεψε δια παντός το χριστιανισμό σε αδίσταχτο τσανακογλύφτη των εκάστοτε εξουσιών, προδίδοντας κατάφωρα την όποια αντιεξουσιαστική διάσταση του κηρύγματος του Ιησού: Επειδή, ουκ έστι, φησί, βασιλεία και εξουσία ειμή από Θεού τεταγμένη’ όθεν και πας ο αντιττατόμενος αυτή τη θεόθεν εφ’ ημάς τεταγμένη κραταιά βασιλεία, τη του Θεού διαταγή ανθέστηκε.
Δεν πρόκειται λοιπόν για κάτι καινούριο – είναι οι ίδιες, πάγιες, αναλλοίωτες θέσεις της Εκκλησίας της Κωνσταντινούπολης. Αυτά έλεγε και εξηγούσε καταλεπτώς ο ανώνυμος (μάλλον ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων, ο ίδιος ή ο διάδοχος του οποίου συναποφάνθη για τον αφορισμό της Επανάστασης) στην εμετική Πατρική Διδασκαλία, που κυκλοφόρησε ανάμεσα στους ραγιάδες, με στόχο να τους κρατήσει σε ευπειθή υποτέλεια, επειδή οι Έλληνες εξακολουθούσαν πάντοτε να ονειρεύονται την ελευθερία και την αυτοδιάθεση. Φυσικά, η Πατρική Διδασκαλία έλαβε την δέουσα απάντηση από την Αδελφική Διδασκαλία του μεγάλου Αδαμάντιου Κοραή, ο οποίος συμβούλευε τους Έλληνες ακριβώς τα αντίθετα: αυτά ακριβώς που η σημερινή Εκκλησία, χωρίς ίχνος ντροπής και χωρίς ποτέ να κάνει ποτέ την παραμικρή επανεκτίμηση, εξακολουθεί να καρπώνεται για λογαριασμό της, παριστάνοντας τον …πρωτεργάτη της Επανάστασης! Αλλά, ας επιστρέψουμε στο αφορεστικό.
Μετά τη θεολογική τεκμηρίωση της πολιτικής επιλογής του ραγιαδισμού, τον οποίο αποδίδουν στη θέληση του Θεού (!), οι αρχιερείς περιλαβαίνουν τον Αλέξανδρο Υψηλάντη, τον πατέρα του, τον Μιχαήλ Σούτσο και τους συνεργάτες του: Αλαζόνες, δοξομανείς, αγνώμονες, φυγάδες, κακόβουλοι, τέρατα εμψύχου αχαριστίας ή μάλλον ματαιόφρονες, (που προσπαθούν) να εξαπατήσωσι και εφελκύσωσιν εις τον ίδιον της απωλείας κρημνόν και άλλους πολλούς των ομογενών μας. Η διακήρυξη της ελευθερίας των Ελλήνων από τους απονενοημένους Σούτσο και Υψηλάντη βρήκε απήχηση σε πολλούς Έλληνες. Η Εκκλησία του Χριστού, η φυσική (υποτίθεται) ηγεσία των Ελλήνων, δε διστάζει να τους χαρακτηρίσει όλους αυτούς κακοήθεις και ανοήτους… Όπως δε διστάζει και σήμερα να κάνει δοξολογίες, κάθε 25η Μαρτίου – σε μια επίδειξη υψηλού εκκλησιαστικού οπορτουνισμού!
Οι συντάκτες του αφορεστικού, μανούλες στην πολιτική διαχείριση, δεν παραλείπουν να αφιερώσουν μια μεγάλο παράγραφο σε μια κατ’ εξοχήν πολιτική ανάλυση, για το ρόλο της Ρωσίας στην υπόθεση. Οι αρχιερείς πληροφορούν τους ραγιάδες ότι η Ρωσία δεν παρέχει καμιά υποστήριξη στον Υψηλάντη, αντίθετα καταδικάζει τις κινήσεις του και επιθυμεί την καταστροφή των επαναστατών. Όλα αυτά ήταν αληθή – και αναφέρονται στο κείμενο με προφανή ευχαρίστηση.
Η επανάσταση καταγγέλλεται ως διατάραξις της ανέσεως και της ησυχίας των ομογενών μας πιστών ραγιάδων της κραταιάς βασιλείας (…) ενώ τόσα ελευθερίας προνόμια δεν απολαμβάνει άλλο έθνος υποτελές και υποκείμενον (…) και κατ’ εξοχήν με τα προνόμια της θρησκείας, ήτις διεφυλάχθη και διατηρείται ασκανδάλιστος μέχρι της σήμερον επί ψυχική ημών σωτηρία. Ανάγλυφα παρουσιάζονται τα δύο διεστώτα: η Ορθόδοξη Εκκλησία επιδιώκει τη σωτηρία – η νέα ελληνικότητα την αξιοβίωτη ζωή, δηλαδή την ελευθερία. Οι δυο αυτές αντιλήψεις, που έχουν συγκεκριμένη πολιτική υλοποίηση (ραγιαδισμός / επανάσταση) συγκρούστηκαν σκληρά, επί πολύ χρόνο, με αποκορύφωση το ξέσπασμα της Επανάστασης. Οι Έλληνες υπερασπίστηκαν την Επανάσταση με όλες τους τις δυνάμεις – και η Εκκλησία την καταδίκασε χωρίς δισταγμό.
Φτάνουμε τώρα στο δια ταύτα – τις αποφάσεις τις Εκκλησίας. Για να σωθεί λοιπόν το Γένος, συμβουλεύομεν και παραινούμεν και εντελλόμεθα και παραγγέλομεν σε όλους τους Ορθοδόξους κληρικούς και πιστούς, να διακηρύξετε την απάτην των ειρημένων κακοποιών και κακοβούλων ανθρώπων (…) και να τους στηλιτεύσετε πανταχού ως κοινούς λυμεώνας και ματαιόφρονας. Οι Πατριάρχες και οι αρχιερείς καλούν τους ραγιάδες να γίνουν καταδότες των αγωνιστών: Να εμφανίζωσιν όσα γράμματα λάβωσι περι αυτής της υποθέσεως (…) και να παραδίδωσι όσους ήθελον φοραθή ενεργούντες ανοίκεια του ραγιαδικού χαρακτήρος (…) να διαφυλάττωσι πίστιν και κάθε υποταγήν και ευπείθειαν εις αυτήν την θεόθεν εφ’ ημάς τεταγμένην και αήττητον βασιλείαν. Είναι χαρακτηριστικό ότι η κατάδοση πρέπει να γίνεται στους αρχιερείς, τους ιερείς κλπ – αυτοδιορίζεται δηλαδή εθελοντικά το σώμα της Εκκλησίας σε θέση χωροφύλακα / δεσμοφύλακα και, προφανώς, δημίου – για λογαριασμό της οθωμανικής εξουσίας. Βέβαια, δίνεται και η εναλλακτική λύση, δηλ. η απευθείας κατάδοση. Το σημείο αυτό είναι εκείνο που προξενεί το μεγαλύτερο αποτροπιασμό και αηδία στον αναγνώστη…
Έρχεται η σειρά της Φιλικής Εταιρείας και οι συντάκτες του αφορεστικού φροντίζουν, πολύ πρακτικά, να κηρύξουν άκυρους τους όρκους που είχαν δώσει οι Φιλικοί, με την είσοδό τους στην επαναστατική αυτή οργάνωση των Ελλήνων, η οποία προετοίμασε την Επανάσταση. Στη συνέχεια καλούνται όλοι να συμβάλλουν στην κατάπνιξη της εξέγερσης, να παραμείνουν μακριά από τους αφορισμένους επαναστάτες, αφού η Εκκλησία και το γένος τους έχει μεμισημένους και επισωρεύει κατ’ αυτών τας πάλαι μναιοτάτας και φρικοδεστάτας αράς ως μέλη σεσηπότα και τους έχει αποκεκομμένους της καθαράς και υγιαινούσης χριστιανικής ολομελείας (…) να είναι κατηραμένοι και ασυγχώρητοι και μετά θάνατον άλυτοι και των αιωνίω υπόδικοι αναθέματι και αυτοί, και όσοι ακολουθήσωσι του λοιπού (…) να γίνουν τα τέκνα αυτών ορφανά (…) άγγελος Κυρίου καταδιώξει αυτούς πυρίνη ρομφαία. Τι να πρωτοθαυμάσει κανείς, την πολιτική αναλγησία ή την σπηλαιώδη θρησκευτική αντίληψη;
Αλλά η ίδια η περιγραφή (Ιωάννης Φιλήμων, Δοκίμιον ιστορικόν περί της Ελληνικής Επαναστάσεως, Αθήναι 1859, τ. Β’, σελ. 102) της τελετής όπου υπεγράφη το αφορεστικό είναι αρκετά εύγλωττη: Το πατριαρχικό έγγραφο, με το οποίο αφορίζονταν ο Αλέξανδρος Υψηλάντης και ο Μιχαήλ Σούτσος, λύονταν του όρκου τους τα μέλη της Φιλικής Εταιρείας και καλούνταν οι Έλληνες σε ραγιάδικη αφοσίωση στον σουλτάνο, το υπέγραψαν εμφαντικά πάνω στην Αγία Τράπεζα οι δύο Πατριάρχες (Γρηγόριος Ε’ και Πολύκαρπος Ιεροσολύμων) και εν συνεχεία το πλήθος των συνοδικών αρχιερέων. Ο αφορισμός διαβάστηκε στην πατριαρχική εκκλησία στις 23 Μαρτίου 1821 - την ώρα που ο Πετρόμπεης και ο Κολοκοτρώνης έμπαιναν στην Καλαμάτα και απεύθυναν τη συγκλονιστική διακήρυξη της Πελοποννησιακής Γερουσίας, προς τα ελεύθερα έθνη της Ευρώπης.
Σύντομη παρένθεση: Το αφορεστικό του 1821 δεν πρέπει να έκανε ιδιαίτερη εντύπωση στον Γέρο του Μωριά, γιατί διέθετε σχετική εμπειρία: Το πατριαρχείο τον είχε ήδη αφορίσει, στα 1805, ως κακοποιόν κλέπτη. Ο αφορισμός δεν τον εμπόδισε, πάντως, να χρησιμοποιεί τον Θεό για αμιγώς πολιτικούς λόγους: Ο Θεός έβαλε την υπογραφή του δια την ελευθερίαν της Ελλάδος και δεν την παίρνει πίσω! έλεγε στους επαναστατημένους Έλληνες, για να τους παροτρύνει στον αγώνα.
ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ Τα μυστικά του Κόλπου
«Ζήτω το αφορισμένο 1821!»
Γιάννης Ρίτσος
Πέρασαν πάνω από 185 χρόνια από την Επανάσταση του '21 και ακόμη και σήμερα μια σειρά από ήρωες και πρωταγωνιστές της εθνικής μας παλιγγενεσίας τούς βαραίνει ο αφορισμός του Γρηγορίου του Ε΄. Ο ίδιος αφορισμός βαραίνει και αυτήν την ίδια την Επανάσταση, την ανάσταση δηλαδή του Γένους.
Ο Κολοκοτρώνης, ο Υψηλάντης, ο Σούτσος, ο Ρήγας, ο Ανδρούτσος, ο Καραϊσκάκης, οι Σουλιώτες και μια πλειάδα ακόμη από επώνυμα και ανώνυμα παλικάρια περιμένουν καρτερικά κάτω από το χώμα την άρση του αφορισμού τους. Ο φοβερός αφορισμός ήταν ένα τρομακτικό όπλο, πολύ συνηθισμένο και αποτελεσματικό μέσο για να κρατηθούν οι Ελληνες, υποτελείς και ραγιάδες στους Τούρκους για 400 χρόνια. Οι απλοϊκοί άνθρωποι περισσότερο έτρεμαν τον αφορισμό και από τον ίδιον το θάνατο. Ακόμη κι αυτός, ο χαλκέντερος και πολύπαθος Κολοκοτρώνης δεν άντεξε τον αφορισμό του Γρηγορίου του Ε΄ στα 1806. Οταν τον επόμενο χρόνο, στα 1807 βρέθηκε κουρσάρος πλέον στη Χαλκιδική, έστειλε ένα μήνυμα στον εξόριστο τότε, από τον σουλτάνο, στο Αγιον Ορος, Γρηγόριο τον Ε΄ που του 'γραφε ότι εκείνος τον κατάντησε έτσι: «Εσύ μου 'γραψες την προδοσία στο χαρτί αλλά εγώ θα σου τη γράψω στο κούτελο». Η απάντηση του πρώην αλλά και μελλοντικού Πατριάρχη ήταν ότι όλα έγιναν «κατά θείαν παραχώρησιν»!
 |
Παρασιώπηση γεγονότων, συνειδητά ψέματα, διαστρέβλωση της αλήθειας και κατασκευασμένα γεγονότα συντέλεσαν, ώστε ακόμη και σήμερα να επικρατεί θολούρα και σύγχυση γύρω από πρόσωπα και γεγονότα. Για το ανύπαρκτο κρυφό σχολειό, έγραψα πριν 20 χρόνια ένα κείμενο που, μέρος του, λόγω του μεγέθους του, δημοσιεύτηκε στο «Ποντίκι» το 1987. Ακόμη και αυτός ο Αρχιεπίσκοπος κ. Χριστόδουλος σήκωσε, πριν μερικά χρόνια στη λαοσύναξη της Αθήνας για τις ταυτότητες, το ανύπαρκτο λάβαρο της Αγίας Λαύρας, που δήθεν σήκωσε ο Π.Π. Γερμανός κηρύσσοντας έτσι την Επανάσταση!
Εκεί κατέφυγαν αυτός και άλλοι προύχοντες «τεθορυβημένοι, τεταραγμένοι και κατεπτοημένοι» μέχρι να καθησυχάσουν τα πράγματα. Κούνια που τους κούναγε!...
Εχει δίκιο ο Γιάννης Σκαρίμπας σαν γράφει ότι, «ούτε η πανούκλα, ούτε η χολέρα έκαναν τόσο κακό στην ανθρωπότητα όσο η ιστορία», εννοώντας βέβαια τους πλαστογράφους και κιβδηλοποιούς της ιστορίας τοτινούς και τωρινούς.
O,τι εγκλήματα διέπραξαν οι συνεργάτες των Γερμανών, οι ταγματασφαλίτες κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής την ίδια και χειρότερη προδοτική και εγκληματική συμπεριφορά είχαν και οι εθελόδουλοι κοτζαμπάσηδες.
Το παραμύθι ότι στην Αγία Λαύρα υψώθηκε δήθεν το λάβαρο του '21 και άρχισε η Επανάσταση, ο Miller τη θεωρεί «παράδοσιν ποιητικήν». Ο Φιλήμων την αποκαλεί «παχυλόν ψεύδος». Ο Σπυρίδων Τρικούπης γράφει: «Ψευδής είναι η εν την Ελλάδι επικρατούσα ιδέα ότι εν τη Μονή της Αγίας Λαύρας ανυψώθη κατά πρώτον η σημαία της Ελληνικής Επανάστασης». Τέλος, ο Finley υποστηρίζει: «Επικρατεί γενική γνώμη στην Ελλάδα ότι φθάνοντας στη Μονή της Αγίας Λαύρας οι προύχοντες και οι δεσποτάδες κηρύξανε την επανάσταση. Αυτό δεν είναι σωστό. Επιδιώκανε να καθησυχάσουνε τις υποψίες των Τούρκων στα Καλάβρυτα και στη Βοστίτσα».
Αν όντως είχε ανυψωθεί το περίφημο λάβαρο της επανάστασης αυτό θα το μνημόνευε στα απομνημονεύματά του, που έγραψε λίγα χρόνια αργότερα, ο Π.Π. Γερμανός. Αν είχε έστω και ίχνος αλήθειας το ευφάνταστο αυτό μύθευμα, τότε και μόνον αυτή η πράξη του Π.Π. Γερμανού θα ξέπλενε όλα του τα ανομήματα και θα τον συγχωρούσαμε για όλες τις αθλιότητες που μέχρι τότε και αργότερα διέπραξε στη ζωή του. Αντίθετα, για τον Λεωνίδα του '21, δηλαδή τον Παπαφλέσσα, γράφει με εμπάθεια και φανερή περιφρόνηση στα απομνημονεύματά του: «Γρηγόριος τις, Δικαίος λεγόμενος, αλιτήριος, απατεών, εξωλέστατος και ασυνείδητος περί μηδενός άλλου φροντίζων ειμή τίνι τρόπω να ερεθίσει την ταραχήν (βλέπε Επανάσταση) του έθνους διά να πλουτίσει εκ των αρπαγών».
Από έγγραφα του γενικού αρχείου του κράτους που έφερε στην επιφάνεια ο Ε. Πρωτοψάλτης, αποδεικνύεται ότι το 1851 γίνεται πρώτη φορά λόγος για το λάβαρο και σε καμία περίπτωση δε θα το σήκωνε ένας παρακοιμώμενος των Τούρκων, τουρκοχριστιανός και τουρκολάτρης όπως ο Π.Π. Γερμανός, ο οποίος μόνο σε ένα πεδίο διέπρεψε, αυτό της τοκογλυφίας. Δάνειζε με βαρύτατο επιτόκιο (15%) ακόμη και σε μοναστήρια και εκκλησίες της δικαιοδοσίας του. Τύφλα να 'χουν όλοι οι σύγχρονοι Γούκοι. Αν και βαθύπλουτος, το όνομά του απουσιάζει απ' όλους τους εράνους που έγιναν για την Επανάσταση.
Ολα αυτά τα ασύστολα ψεύδη και τερατουργηματικά μυθεύματα κατασκευάστηκαν πολύ αργότερα για έναν και μόνο λόγο. Ηθελαν να κλέψουν τη δόξα του λαού, που ξυπόλυτος και πεινασμένος, σήκωσε το γιαταγάνι και το καριοφίλι και ελευθέρωσε την πατρίδα. Ο ανώτατος κλήρος και οι «αυθορμήτως υποκύψαντες στον τουρκικό ζυγό κοτζαμπάσηδες», κατέκλεψαν και διαμοίρασαν ό,τι οι αφορισμένοι ήρωες, επώνυμοι και ανώνυμοι, με το αίμα τους και τη ζωή τους ελευθέρωσαν.
Οι εθνικές γαίες, 7.000.000 περίπου στρέμματα και όλα τα κινητά πλούτη που άφησαν πίσω οι Τούρκοι, αντί να μοιραστούν στον εξαθλιωμένο και χειμαζόμενο λαό, τα σφετερίστηκαν ο ανώτατος κλήρος και οι απερίτμητοι Τούρκοι, όπως αποκαλούσε ο λαός τους κοτζαμπάσηδες. Ολοι αυτοί μπορεί να είχαν πλούτη, χωράφια και εξουσία αλλά τους έλειπε κάτι. Και αυτό ήταν η δόξα και η τιμή του λαού που απελευθέρωσε την πατρίδα. Ετσι, οι προπαγανδιστικοί μηχανισμοί της εποχής εκείνης, που βρίσκονταν στα χέρια του ανώτατου κλήρου και των προυχόντων, όπως άλλωστε συνέβαινε πάντα και συμβαίνει ακόμη και σήμερα, άρχισαν να κατασκευάζουν γεγονότα και ανύπαρκτους ηρωισμούς του σιναφιού τους. Μ' αυτόν τον τρόπο γεννήθηκαν κρυφά σχολεία, λάβαρα της Αγίας Λαύρας και άλλα ψευδολογήματα, που μαζί με την απόκρυψη πραγματικών γεγονότων, μετέτρεψαν προδότες σε ήρωες και καθιέρωσαν ως ηρωικά γεγονότα μυθοπλασίες ευφάνταστων απατεώνων. Το εθνικοαπελευθερωτικό μέρος της Επανάστασης πέτυχε αλλά το κοινωνικό της σκέλος απέτυχε παταγωδώς. Η αγροτιά, ο λαός δηλαδή συνέχισε να παραμένει νηστικός, άκληρος, ρακένδυτος και ανέστιος.
Οποιος έχει διαβάσει το χυδαίο και κατάπτυστο κείμενο του αφορισμού της Επανάστασης που υπέγραψε ο Γρηγόριος ο Ε΄ και 22 ακόμη Μητροπολίτες, αρρώστησε από αηδία και φρίκη. Ακόμη και σήμερα, όχι μόνον επιχειρείται από πολλούς να δικαιολογηθεί με αστεία επιχειρήματα η φρικιαστική ενέργεια του αφορισμού της Επανάστασης, που ράγιζε και πέτρες ακόμη, αλλά και γίνεται προσπάθεια να εμφανισθεί ο Γρηγόριος ο Ε΄ ως δήθεν ο αρχηγός της Φιλικής Εταιρείας. Τα γεγονότα όμως, καθώς και οι πρωταγωνιστές της Επανάστασης τους διαψεύδουν.
Το 1805, όταν οι Αγγλοι απειλούσαν την Κωνσταντινούπολη, ο Γρηγόριος ο Ε΄ όχι μόνο μίσθωσε 3.000 εργάτες, αλλά και, όπως γράφει ο Mendelson, «μετέσχε μετά ζήλου των οχυρωματικών εργασιών, ορύσσων ο ίδιος ιδίοις χερσίν ώστε να επισύρει και αυτού του Σουλτάνου την ευμενή προσοχή».
Παραμονές της Επανάστασης, ο Υψηλάντης έγραψε στους φιλικούς στην Κωνσταντινούπολη: «Προς τούτους μη δώσετε πίστιν, μήτε εις τον αγιώτατον, ασκητικώτατον και φιλογενέστατον καλόγηρον (τον Πατριάρχην), ούτε εις τους στενούς φίλους αυτού».
Επίσης, ο Κολοκοτρώνης, όχι μόνον έστειλε από τη Χαλκιδική την παραπάνω επιστολή στον Γρηγόριο τον Ε΄, αλλά και το 1833, σε ομιλία του σε φοιτητές στην Πνύκα, αναφέρθηκε με πικρία και απέχθεια σ' αυτόν.
Ο ανώτερος κλήρος και το μακρύ φοροεισπρακτικό χέρι της τουρκικής διοίκησης, «τεθορυβημένοι, τεταραγμένοι και κατεπτοημένοι» έκαναν το παν για να μην εκραγεί η Επανάσταση. Και όταν αυτή άναψε για καλά σύρθηκαν και εκείνοι εκόντες άκοντες. Αν ήταν δε στο χέρι τους, ακόμη θα είμασταν σκλάβοι στους Τούρκους. Στην προσπάθειά τους να καταπνίξουν την Επανάσταση, έξαρχοι του Πατριαρχείου περιέτρεχαν την τουρκοκρατούμενη Ελλάδα και κάθε Κυριακή αφόριζαν στις εκκλησίες αλλά και στα τζαμιά κάθε έναν που σήκωνε το γιαταγάνι και το τουφέκι εναντίον των Τούρκων και με γελοία φληναφήματα, όπως: «... Ας μην χάσωμεν διά μίαν ψευδήν και ανύπαρκτον τάχα ελευθερίαν του παρόντος βίου, τας αμαράντους στεφάνους αιωνίου μακαριότητας» ή «... Ελευθερία εν τω ουρανώ και υποταγή επί της γης», κρατούσαν τον λαό ραγιά και υποτελή των Τούρκων.
Ενας άλλος δεσπότης, ο Πορφύριος της Αρτας, όχι μόνον αφόρισε τους Σουλιώτες αλλά στρατολόγησε και 500 αγρότες, τους όπλισε και τους έστειλε να πολεμήσουν εναντίον των Σουλιωτών. Ο δε μητροπολίτης Πάργας Ιγνάτιος απειλούσε με αφορισμό τους Αρτινούς εάν προσέτρεχαν σε βοήθεια των Σουλιωτών.
Μετά από όλα αυτά, απορεί κανείς πώς πέτυχε η Επανάσταση, η οποία ήταν έργο, με πρωτεργάτη τη Φιλική Εταιρεία και εθνεγέρτη τον Παπαφλέσσα, μονάχα του ΛΑΟΥ που ο Π.Π. Γερμανός αποκαλούσε «χυδαίο, απαίδευτο, άπειρο, φτωχό, ποταπό, που ...κατήντησε εις αχαλίνωτον ενθουσιασμόν».
Εχοντας υπ' όψιν όλα τα παραπάνω, αλλά και μύριες άλλες αθλιότητες και προδοσίες του ανώτατου κλήρου και των μισητών κοτζαμπάσηδων, των χριστιανών πασάδων, όπως ήταν πιο γνωστοί, ο «Σύλλογος Ελλήνων Επιστημόνων Σουηδίας» απέστειλε τον Μάρτιο του 1982 υπόμνημα στον τότε πρωθυπουργό, Ανδρέα Παπανδρέου, και τον καλούσε να ενεργήσει τα δέοντα ώστε η Εκκλησία της Ελλάδος να άρει τον αφορισμό της Επανάστασης του '21 και να ζητήσει συγγνώμη από τους αφορισμένους μυστακοφόρους του αγώνα.
Το υπόμνημα αυτό δεν έφτασε ποτέ στα χέρια του πρωθυπουργού, όπως μας διαβεβαίωσε μερικά χρόνια μετά ο ίδιος αλλά και η διευθύντρια του γραφείου του κα Αγγέλα Κοκκόλα.
Απ' ό,τι διαφαίνεται οι αφορισμένοι του αγώνα, για πολλά χρόνια δυστυχώς ακόμη, θα περιμένουν ανειρήνευτοι τη δικαίωσή τους.
Ζήτω ο «αλιτήριος, ο απατεών, ο εξωλέστατος και ο ασυνείδητος» Παπαφλέσσας!
Ζήτω τα αφορισμένα μυστακοφόρα παλικάρια του '21!
Ζήτω «ο χυδαίος, ο απαίδευτος, ο άπειρος, ο φτωχός, ο ποταπός λαός ...που κατήντησε εις αχαλίνωτον ενθουσιασμόν»!
ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ
Ζήτω το αφορισμένο 1821!
Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου 2009
Οφφικιάλοι-Εφραίμ καί Πατριαρχείο
Είναι αστεϊσμός επιπέδου δημοτικού σχολείου να μιλούν για σκανδαλισμό αυτοί οι οποίοι κατασκανδαλίζουν επί δεκαετίες τους πιστούς με την συμπεριφορά τους .
Δείτε πχ τον κατάλογο των οφφικιάλων (αξιωματούχων) του Οικ.Πατριαρχείου.Σε περίοπτη θέση ο πρόεδρος της Κόκα Κόλα και μόνιμος θαμώνας της λέσης Μπίλντεμπεργκ κ.Γεώργιος Δαυίδ. Μαί του ο Θόδωρος της Γιάννας, ο Κοντομηνάς και λοιποί εξέχοντες του πλούτου και του κοσμοπολιτισμού.
«Ένοχος ένοχον ου ποιεί» και οι μαϊστορες της εκκοσμίκευσης και της θρησκογκλαμουριάς , Φαναριώτες «δεν δικαιούνται δια να ομιλούν».
Αυτό που τους ενόχλησε στην περίπτωση του ηγουμένου Εφραίμ - με την αλλοτριωμένη τακτική και πρακτική του οποίου διαφωνώ οριζοντίως και καθέτως - είναι η επαφή του με την ρωσική πολιτειακή και εκκλησιαστική ηγεσία.
Βλέπετε, ο κ.Βαρθολομαίος τάσσεται αναφανδόν με τους Αμερικάνους και τον πορτοκαλί Γιούστσενκο της Ουκρανίας, και δεν ανέχεται οι υποτελείς του να τηρούν διαφορετική στάση.
Kαι δεν ήταν λίγο αυτό που συνέβη στην Μόσχα, όταν ο πρόεδρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας, Ντιμίτρι Μεντβέντεφ, συνομιλούσε κατ΄ιδίαν επί δύο ώρες με τον ηγούμενο Εφραίμ.
ΤVXS.gr (BETA) - TV Χωρίς Σύνορα
http://filokalia.net.tf/ 
Η στρατηγική του νεο-οθωμανισμού
Ο νεο-οθωμανισμός είναι ένα υπαρκτό φαινόμενο ή αποτελεί απλώς μια σχηματική κατασκευή, προπαγανδιστικού χαρακτήρα; Αυτό το ερώτημα απασχολεί και φίλους της Ρήξης και του Άρδην. Μήπως πρόκειται για μια φραστική υπερβολή, η οποία απλώς υποδηλώνει τους πασίγνωστους ενδοτικούς Έλληνες πολιτικούς που δεν τολμούν να αντιμετωπίσουν τον τουρκικό επεκτατισμό; Καθόλου.
Ο νεο-οθωμανισμός δεν πρέπει να συγχέεται με τον ενδοτισμό, παρ’ ότι ο τελευταίος αποτελεί προϋπόθεσή του. Ο ενδοτισμός είναι η προϋπόθεσή του, διότι οι Έλληνες θα πρέπει να αποδεχθούν τη «φιλία» με ένα επεκτατικό κράτος που κατέχει την Κύπρο, απειλεί το Αιγαίο και τη Θράκη και υποχρεώνει την Ελλάδα σε έναν εξαντλητικό στρατιωτικό ανταγωνισμό. Ο νεο-οθωμανισμός όμως προχωράει πάρα πέρα, είναι η επιλογή ενός μέρους των ελίτ και της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας για ένταξη σε μία σφαίρα επιρροής που ηγεμονεύεται τουλάχιστον και από την Τουρκία, ως περιφερειακό υποσταθμό ή και «υπερδύναμη» της Νέας Τάξης.
Και αυτό μπορεί να συμβεί διότι η Τουρκία μετατρέπεται σταδιακά σε έναν ισχυρό οικονομικό πόλο ενώ ο επεκτατισμός της δεν είναι πλέον ή μόνο ο παραδοσιακός στρατιωτικός επεκτατισμός, αλλά μεταβάλλεται και σε οικονομικό, πληθυσμιακό, αύριο ακόμα και πολιτισμικό. Δηλαδή, παράλληλα με τη δυτική παρουσία και επικυριαρχία, σταδιακώς αλλά ραγδαία, αναπτύσσονται επιχειρηματικά, οικονομικά, πολιτιστικά και άλλα συμφέροντα που επιθυμούν να προσδέσουν την Ελλάδα στο τουρκικό άρμα, κάτω από τις ευλογίες και υπό την καθοδήγηση των Αμερικανών. Έλληνες επιχειρηματίες συμπράττουν με τα τουρκικά συμφέροντα, όχι μόνο στην Τουρκία αλλά και στα Βαλκάνια και τη Μέση Ανατολή. Αρνούνται μια πολιτική βαλκανικής οικοδόμησης και αυτονομίας, λειτουργούν, για μια ακόμα φορά, όπως οι Φαναριώτες υποτελείς της Μεγάλης Πύλης επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Καλλιτέχνες και συγγραφείς, υπό το πρόσχημα της ελληνοτουρκικής φιλίας, απεργάζονται την άμβλυνση των αντιστασιακών αντανακλαστικών του ελληνικού λαού. Ακαδημαϊκοί δάσκαλοι και Πανεπιστημιακοί εκκαθαρίζουν τα σχολικά βιβλία από κάθε αναφορά στην αντίσταση εναντίον των Οθωμανών.
Απαραίτητο συμπλήρωμα, σε μαζικό επίπεδο, τα ελληνοτουρκικά σήριαλ και «ριάλιτυ». Τέλος, εφοπλιστές, κατασκευαστές, διανοούμενοι και πολιτικοί, καλλιεργούν τις ιδιαίτερες σχέσεις τους με τη νεο-οθωμανική Τουρκία, χρησιμοποιώντας ως προνομιακό ιδεολογικό όχημα ακόμα και το Πατριαρχείο: Συστηματικά, καθημερινά, αδιάκοπα, το καλούν να υπονομεύσει και τα τελευταία απομεινάρια της ελληνικής κρατικής υπόστασης, μέσω ενός ανόσιου εκκλησιαστικού πολέμου. Διότι ο νεο-οθωμανισμός επιθυμεί ένα σκιώδες ελληνικό κράτος, που δεν θα προβάλλει προσκόμματα στη δημιουργία ενός ενιαίου χώρου της «Νοτιο-ανατολικής Ευρώπης» και στην ανάπτυξη της «επιχειρηματικότητας». Γι’ αυτό και κεντρικό του ιδεολογικό μέλημα είναι ο πόλεμος κατά του «εθνικισμού», η ανάπτυξη της ελληνοτουρκικής φιλίας, στην οποία διαπρέπουν πολλοί «προοδευτικοί», και η πολυπολιτισμικότητα.
Ο νεο-οθωμανισμός, δυστυχώς, δεν αποτελεί πλέον μια δευτερεύουσα συνιστώσα της ελληνικής πολιτικής και πολιτιστικής ζωής, έχει ήδη αλώσει το Υπουργείο Εξωτερικών. Αν μάλιστα επιτύχει να ολοκληρώσει την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, θα επιχειρήσει να μεταβληθεί σε κυρίαρχη συνιστώσα, εντάσσοντας οριστικά την Ελλάδα στη σφαίρα επιρροής της Τουρκίας, υπό τις ευλογίες της υπερδύναμης.
Ελλάς- Ελλήνων Νέο-οθωμανών: Όταν η Χούντα προωθούσε την Ελληνοτουρκική Φιλία «Έξι μήνες μετά την πρωθυπουργοποίησή του, ο Γεώργιος Παπαδόπουλος, σε συνέντευξη που έδωσε στην καθημερινή εφημερίδα της Κωνσταντινουπόλεως, Μιλιέτ, και που δημοσίευε η εφημερίδα αυτή στις 28 Ιουνίου 1968, δήλωσε: “Ακούγονται ακόμη οι φωνές του Ατατούρκ και του Βενιζέλου… Πρέπει να ενώσουμε τις δύο ακτές του Αιγαίου”. Ο Τούρκος δημοσιογράφος τον ρώτησε τότε εάν με την ένωση δύο χωρών εννοούσε ομοσπονδία. “Θέλω ιδιαιτέρως να υπογραμμίσω” απάντησε ο Παπαδόπουλος, “την πίστη μου στην αναγκαιότητα πραγματοποιήσεως αυτής της ομοσπονδίας… Εάν είχα μαγική δύναμη θα έκανα το παν για την πραγματοποίηση της ομοσπονδίας και θα οδηγούσα πάραυτα τον λαό μας προς αυτήν την κατεύθυνση”. Το 1969 και το 1970, ο “αρχηγός της ελληνικής επαναστάσεως” έκανε μεγάλη προσπάθεια για να αναπτύξει την ελληνοτουρκική φιλία. […]. Αλλά χρειάστηκε να περιμένει τη στρατιωτική επέμβαση στην Άγκυρα, στις 12 Μαρτίου 1971, για να πάρει ευμενή ανταπόκριση από την απέναντι όχθη. Έγινε πρώτα η δήλωση του Μετίν Τοκέρ, γαμπρού του Ισμέτ Ινονού, που ήρθε στην Αθήνα και έδωσε συνέντευξη Τύπου, στις 25 Μαΐου 1971. Έλεγε πως, κατόπιν της συναντήσεώς του με τον Παπαδόπουλο, ήταν πλέον πεπεισμένος ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός επιθυμούσε ειλικρινά την τουρκοελληνική φιλία. Άλλωστε, πρόσθεσε, επρόκειτο να δημοσιεύσει στη Μιλιέτ, σε μερικές ημέρες, δηλώσεις που ο Παπαδόπουλος τού είχε κάνει. […] Οι δηλώσεις του Παπαδόπουλου δημοσιεύτηκαν πράγματι στην πολιτική εφημερίδα, στις 29 Μαΐου 1971. Από τις ερωτήσεις του Μετίν Τοκέρ έβγαινε καθαρά ότι η πραγματοποίηση της συνομοσπονδίας εξαρτούνταν από δύο όρους: την ύπαρξη και από τις δύο πλευρές του Αιγαίου ισχυρών κυβερνήσεων. τη λύση του Κυπριακού. […]. Όσο για το Κυπριακό, η γνώμη του “αρχηγού της ελληνικής επαναστάσεως”, όπως την είχε παρουσιάσει στις δηλώσεις του, ήταν πως η λύση του δεν ήταν αναγκαίο προηγούμενο, διότι διαφορετικά θα κινδυνεύαμε, είπε, “να χάσουμε το πέταλο για το καρφί”. Και πρόσθεσε: “Εγώ, προσωπικά, πιστεύω ότι η ιστορία μας οδηγεί προς μία ομοσπονδία της Τουρκίας με την Ελλάδα. Θα πραγματοποιηθεί ίσως σε 20 ή 50 χρόνια. Αλλά θα πραγματοποιηθεί. Πρέπει να δεχθούμε πως είμαστε μικρές χώρες. Εάν έχουμε την ένωση, τότε η δύναμή μας έναντι των μεγάλων χωρών δεν θα διπλασιαστεί απλώς, αλλά θα πολλαπλασιαστεί… Ο κ. Ερίμ πρέπει να γνωρίζει ότι αυτό που λέει ο κ. Παπαδόπουλος το πιστεύει και θα το κάνει… Δηλώνω κατηγορηματικά ότι θα κάνουμε αυτό που κηρύττουμε… Ήμουν στο κρεβάτι μου όταν το έμαθα (τον σεισμό του Μπινγκέλ στην ανατολική Τουρκία). Η πρώτη σκέψη υπήρξε… με ποιον τρόπο η Ελλάς θα μπορούσε να βοηθήσει την Τουρκία στη δύσκολη αυτή στιγμή. Πιστέψτε με, δεν επρόκειτο περί απλής ανθρωπιστικής στάσεως, αλλά διότι η Τουρκία είχε κτυπηθεί”». Από το βιβλίο του Δημήτρη Κιτσίκη, Ιστορία του ελληνοτουρκικού χώρου (1928-1973), σελ. 305-307. Εκδόσεις «Βιβλιοπωλείον της Εστίας».
1988, Νταβός: Η αρχή
Οι πρώτες σοβαρές θεσμικές βάσεις για την ανάπτυξη της ελληνοτουρκικής οικονομικής συνεργασίας τέθηκαν στη συνάντηση του Ανδρέα Παπανδρέου με τον Τουρκούτ Οζάλ, στο Νταβός. Δεν ξέρουμε αν κι αυτή η κίνηση εμπίπτει στο διάσημο «mea culpa» που ξεστόμισε αργότερα ο Έλληνας πρωθυπουργός γι’ αυτή τη συνάντηση.
Στις εργασίες του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ του κ. Σβαρτς, λοιπόν, το οποίο μερικά χρόνια αργότερα θα εξελισσόταν σε θέατρο της αντιπαράθεσης του αντι-παγκοσμιοποιητικού κινήματος με τις ελίτ του πλανήτη, αποφασίστηκε η ίδρυση του τουρκοελληνικού και του ελληνοτουρκικού επιχειρηματικού λόμπι, αντίστοιχα. Της ελληνικής και της τουρκικής αποστολής ηγούνταν οι Οζάλ- Παπανδρέου.
Από ελληνικής πλευράς, στην αποστολή συμμετείχαν κορυφαίες προσωπικότητες του επιχειρηματικού κόσμου της χώρας, όπως ο τότε πρόεδρος του ΣΕΒ, Θ. Παπαλεξόπουλος, η Κ. Κυριακοπούλου, του ομώνυμου επιχειρηματικού ομίλου και ο Γ. Κωνσταντινίδης, επικεφαλής της εταιρείας “Βιοκάτ” Α.Ε.
Από τουρκικής πλευράς, τον Οζάλ συνόδευαν οι Σαρίκ Τάρα, επικεφαλής του ομίλου ΕΝΚΑ, και Ραχμί Κοτς, επικεφαλής του ομώνυμου ομίλου με δραστηριότητα ακόμη και στην πολεμική βιομηχανία.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, στις 15 Απριλίου, το καταστατικό του Συμβουλίου Ελληνοτουρκικής Επιχειρηματικής Συνεργασίας (ΣΕΤΕΣ) ήταν έτοιμο, εγκεκριμμένο από το Πρωτοδικείο. Το πρώτο διοικητικό συμβούλιο απαρτιζόταν από τους Κώστα Παπαλεξόπουλο, Κάρολο Πολίτη (τότε ιδιοκτήτη της ΕΒΓΑ), Γεώργιο Αβραμίδη (πρόεδρο, τότε, του Πανελληνίου Συνδέσμου Εξαγωγέων και επικεφαλής της εταιρείας “Χατζηλουκάς” ΑΕ), Ι. Οικονόμου, Γεράσιμο Φωκά (ιδιοκτήτη της αλυσίδας ξενοδοχείων Ηλέκτρα), Β. Παπαδόπουλο και τον εφοπλιστή Στ. Γουρδομιχάλη.
Μεταξύ των 54 ονομάτων που υπογράφουν το καταστατικό περιλαμβάνονται ορισμένοι από τους ισχυρότερους επιχειρηματίες εκείνης της περιόδου: Ο Στ. Μαντζαβίνος (πρόεδρος, τότε, της Εταιρίας Χημικές Βιομηχανίες Βορείου Ελλάδος και τώρα επικεφαλής του Ιδρύματος Μποδοσάκη), η Κ. Κυριακοπούλου (σύζυγος του νυν προέδρου του ΣΕΒ), ο Κ. Καψάσκης (Τράπεζα Εργασίας), οι Μ. Κιοσέογλου και Γ. Τακόπουλος (των Τσιμέντων Χαλκίδας), ο Θ. Λαβίδας (του ομίλου Λαβίδα), ο Π. Μεταξάς (τότε ιδιοκτήτης της γνωστής ποτοποιίας), ο Μ. Τάνες (Αθηναϊκή Ζυθοποιία), ο εφοπλιστής Ε. Γουρδομιχάλης, ο Κ. Κυριακόπουλος (Τράπεζα Πίστεως), ο Δ. Ιωάννου (εκπρόσωπος διεθνούς κατασκευαστικού ομίλου), ο Δ. Κοντομηνάς (Interamerican), ο Η. Στασινόπουλος (Βιοχάλκο), ο Απ. Δοξιάδης (ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετανία»), ο Ν. Ευθυμιάδης (του ομώνυμου επιχειρηματικού ομίλου) και ο Στ. Αργυρός (μετέπειτα πρόεδρος του ΣΕΒ).
Πηγές:
•Μαρία Βερβερίδου, Η ελληνοτουρκική οικονομική συνεργασία: Προβλήματα και προοπτικές, περιοδικό Αγορά Χωρίς Σύνορα, Τόμος 7, τεύχος 1-2 , Καλοκαίρι 2001-Φθινόπωρο 2001.
•Δημήτρης Χαροντάκης, Τι σχεδιάζουν τα ελληνοτουρκικά λόμπι, Εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 6/5/2001.
Οι μπίζνες
Οι δουλειές μεταξύ των δύο ακτών του Αιγαίου πάνε περίφημα τον τελευταίο καιρό. Όλως τυχαίως (!) η πορεία τους είναι ευθέως ανάλογη με τη σταδιακή διολίσθηση των ελληνικών κυβερνήσεων προς ολοένα και πιο υποχωρητικές θέσεις έναντι του τουρκικού επεκτατισμού.
Αφετηρία για την έκρηξη των ελληνοτουρκικών οικονομικών σχέσεων ήταν –τι άλλο;– η παράδοση του Οτσαλάν στο τουρκικό στρατιωτικό κατεστημένο. Από τη στιγμή, λοιπόν, που οι χειροπέδες κλείδωσαν στα χέρια του ηγέτη των Κούρδων, οι άρχουσες τάξεις της Ελλάδας άρχισαν τις μπίζνες, παραβλέποντας «δευτερεύουσες» διαστάσεις, όπως την Κατοχή της Κύπρου ή το casus belli στο Αιγαίο. Μεσολάβησε, βέβαια, εκείνο το αλήστου μνήμης ανεπανάληπτο Φθινόπωρο της «φιλίας», που επισφραγίστηκε από την «πολιτική των σεισμών» και τα ζεϊμπέκικα των Τζεμ-Παπανδρέου. Από τότε, οι εμπορικές συναλλαγές αυξάνονται ταχύτατα: από το 1999 ως το 2005 το συνολικό εμπόριο έχει 10πλασιαστεί, ξεκινώντας από τα 200 εκατ. $ και καταλήγοντας στα 2,2 δις $, ενώ τους 9 πρώτους μήνες του 2006 αυξήθηκε κατά 50%. Έτσι η Τουρκία καθίσταται ο σημαντικότερος εταίρος μας στην περιοχή υποσκελίζοντας τις βαλκανικές χώρες. Η Ελλάδα, αντί να συγκροτεί τον βαλκανικό χώρο ως αντίβαρο στον τουρκικό όγκο, εντάσσεται και οικονομικά σε έναν τουρκοβαλκανικό χώρο. Τα πιο σημαντικά πεδία της συνεργασίας βρίσκονται στις τράπεζες, την ενέργεια, τις κατασκευές, τον τουρισμό και τις υπηρεσίες γενικότερα.
Οι τράπεζες
Στις τράπεζες, η μεγαλύτερη δουλειά αφορά, βεβαίως, την εξαγορά της τουρκικής Finasbank από την Εθνική με το κολοσσιαίο και υπερτιμημένο για την πραγματική της αξία ποσό των 3 δισ. $. Ο νέος τραπεζικός όμιλος, θα έχει ενεργητικό πάνω από 69 δισ. ευρώ, δίκτυο 1059 καταστημάτων και ενοποιημένα κέρδη 1,3 δισ. ευρώ. Λίγο αργότερα, ακολούθησε η Eurobank, που εξαγόρασε την TefkenBank. Το Φθινόπωρο του 2006, η Alpha Bank πραγματοποίησε συμφωνία με τον όμιλο Anadolu (ποτοποιία, αυτοκινητοβιομηχανία, χρηματοπιστωτικός τομέας, γραφικά και χαρτικά), συμφωνία για τη δημιουργία ενός νέου χρηματο-οικονομικού ομίλου με έδρα την Κωνσταντινούπολη. Το ύψος της συναλλαγής αποτιμάται στα 492,5 εκατ. $ (384,3 εκατ. €). Επίσης, παρουσία στην Τουρκία έχει και η Nova Bank, ενώ έντονες φήμες ακούγονται και για σχεδιαζόμενες επενδύσεις της Τράπεζας Πειραιώς.
Η πιο ενδιαφέρουσα, όμως, κίνηση αφορά στην ίδρυση ελληνοτουρκικής τράπεζας με την επωνυμία Επιχειρηματική Τράπεζα Αιγαίου (Business Aegean Bank), με αρχικό κεφάλαιο ύψους 100 εκατ. ευρώ και την ίδρυση 30 καταστημάτων στην Ελλάδα, 20 στην Τουρκία και μακροπρόθεσμα 5 καταστημάτων στο εξωτερικό. Της πρωτοβουλίας ηγούνται ο Π. Κουτσίκος, πρόεδρος του Ελληνοτουρκικού Επιμελητηρίου, και ο πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου Σμύρνης Ekrem Demirtas. Προς την ίδια κατεύθυνση κινείται, σύμφωνα με δημοσίευμα του Βήματος, και ο Ιωάννης Παλαιοκρασσάς, πρώην υπουργός Οικονομικών και πολιτευόμενος με τη Νέα Δημοκρατία.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, κατά το 2006, το ελληνικό τραπεζιτικό σύστημα διασυνδέθηκε με το τουρκικό και τις τύχες της Τουρκίας.
Ενέργεια
Στον τομέα της ενέργειας, στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται ο περίφημος, κολοσσιαίος τουρκο-ελληνο-ιταλικός αγωγός, που θα μεταφέρει από τη Δύση στην Ανατολή φυσικό αέριο. Το έργο κοστολογείται στα 300 εκατομμύρια $ και θα έχει μήκος 285 χλμ. Για την κατασκευή του συνεργάζονται η ΔΕΠΑ και η τουρκική BOTAS, ενώ ταυτόχρονα συγχρηματοδοτείται και από την Ε.Ε. Στην κατεύθυνση της τουρκικής, ελληνικής και ιταλικής συνεργασίας, προβλέπεται επίσης και η δημιουργία μιας μονάδας παραγωγής ηλεκτρισμού στην Αλεξανδρούπολη, η οποία θα δραστηριοποιείται στις εξαγωγές.
Μια νέα πόλη
Αντίστοιχες κινήσεις δρομολογούνται ή έχουν πραγματοποιηθεί και στον κατασκευαστικό τομέα. Η πιο χαρακτηριστική, για το κολοσσιαίο ύψος των ελληνοτουρκικών επενδύσεων (και των κερδών βεβαίως), συνεργασία είναι αυτή της ΑΚΤΩΡ (συμφερόντων του κ. Μπόμπολα) και της τουρκικής ΕΝΚΑ (που ανήκει στον πρώην πρόεδρο του τουρκοελληνικού Επιμελητηρίου Ρ. Τάρα) και αφορά στην ανάληψη της κατασκευής μίας… νέας πόλης στο Ομάν. Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου αγγίζει τα 20 δισ. $ (!). Η νέα πόλη, που θα ονομάζεται Blue City, θα εκτείνεται σε έκταση περίπου 3,5 τετραγωνικών χιλιομέτρων, θα έχει συνολική δόμηση 1.700.000 τ.μ. και θα περιλαμβάνει υπερπολυτελή ξενοδοχεία, 5.200 κατοικίες, γήπεδα γκολφ, τουριστικό χωριό, πολιτιστικό χωριό ιστορικής κληρονομιάς, εμπορικά κέντρα, αμφιθέατρο, δημαρχείο, σχολεία και όλες τις σύγχρονες υποδομές πόλης…
Τουρισμός
Ένα άλλο προνομιακό πεδίο ανάπτυξης των διακρατικών σχέσεων είναι ο τουρισμός. Σε πρόσφατο ελληνοτουρκικό οικονομικό συνέδριο, μάλιστα, η ίδια η Ελληνίδα υπουργός Τουρισμού, Φ. Πετραλιά, μίλησε στο 10ο Ελληνοτουρκικό Επιχειρηματικό Συνέδριο για τη βαρύνουσα σημασία του κλάδου: «Το μήνυμά μας είναι ότι ο τουρισμός είναι η οικονομία της ειρήνης ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία», ενώ «η αύξηση του τουριστικού ρεύματος από τη μία στην άλλη πλευρά του Αιγαίου θα έχει πολλαπλά οφέλη και για τους δύο λαούς». Το γεγονός αυτό, συνέχισε, «οι επιχειρηματίες με τη διορατικότητα και το ένστικτό τους το είχαν αντιληφθεί πολύ πιο πριν από τους πολιτικούς». «Η επιχειρηματικότητα σπάει το ρήγμα που δημιουργούν οι αγκυλώσεις, ανοίγει δρόμους και χαράσσει πορεία. Θα μπορούσε να πει κανείς πως προηγείται της πολιτικής». Στα πλαίσια αυτής της συνεργασίας προβλέπεται η προώθηση συμφωνιών των μεγάλων τουριστικών πρακτορείων για μεικτά, ελληνοτουρκικά πακέτα διακοπών, συνεργασίες μεγάλων ξενοδοχείων, κρουαζιέρες κ.ο.κ.
Ιντραλότ
Τέλος, έντονη δραστηριότητα έχει αναπτύξει τον τελευταίο καιρό και ο όμιλος Intralot του Σωκράτη Κόκκαλη. Η σημαντικότερη πτυχή της αφορά τη σύμβαση της Inteltek με το τουρκικό δημόσιο. Την Inteltek συνέστησαν από κοινού η Intralot και η τουρκική Turkcell. Σύμφωνα με την τελευταία οικονομική κατάσταση της ελληνικής εταιρείας, η δραστηριότητα της εταιρείας συνεισφέρει περίπου το 35% στο σύνολο του κύκλου εργασιών της Intralot. Η μεγαλύτερη διαπραγμάτευση, όμως, βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη και αφορά στη διεκδίκηση άδειας από την τουρκική κυβέρνηση για τη διαχείριση της κρατικής λοταρίας. Έπειτα απ’ όλα αυτά είναι να μην απορεί κανείς που ο ίδιος ο Σωκράτης Κόκκαλης είχε δηλώσει σε ανύποπτο χρόνο ότι: «Η Ελλάδα και η Τουρκία πρέπει να δημιουργήσουν μια ανεξάρτητη δυναμική ανάπτυξης, απαλλαγμένη από τις μη επιχειρηματικές εξελίξεις».
Η περιφερειακή εμβέλεια της συνεργασίας
Η ελληνοτουρκική οικονομική συνεργασία δεν αφορά βεβαίως μόνο τις δύο χώρες. Σε σχέση με τα Βαλκάνια και τη Μαύρη Θάλασσα, στόχος της Τουρκίας είναι να καταστήσει την Κωνσταντινούπολη πρωτεύουσα της περιοχής. Οι δε ελληνικές ελίτ, αντί να αναδείξουν τη Θεσσαλονίκη σε μια πόλη-βάση για την αυτόνομη συγκρότηση των Βαλκανίων, φιλοδοξούν αντίθετα να τη μεταβάλουν σε έναν απλό διαμετακομιστικό κόμβο, υπό τουρκική ηγεμονία. Είναι χαρακτηριστικές οι δηλώσεις της Ντόρας Μπακογιάννη στο 10ο ελληνοτουρκικό συνέδριο:
«Πιστεύω, τέλος, ότι υπάρχουν τεράστια περιθώρια για “joint ventures” όχι μόνο στα Βαλκάνια, αλλά και στον Καύκασο, την Κεντρική Ασία και, φυσικά, στη Μέση Ανατολή. Το παράδειγμα των κατασκευαστικών εταιρειών των δύο χωρών μας στο Ομάν πρέπει να αποτελέσει έναν φάρο έμπνευσης και για άλλα ανάλογα ελληνοτουρκικά εγχειρήματα μεγάλης κλίμακας. [].Το όραμά μας είναι δύο χώρες – και θα έλεγα τρεις, με την Κύπρο – που συνεργάζονται στενά με τεράστιο αμοιβαίο όφελος. Ένα “win-win situation” που θα έλεγαν και οι Αγγλοσάξωνες».
Άνισες ανταλλαγές
Το κύριο χαρακτηριστικό των ελληνοτουρκικών οικονομικών σχέσεων είναι ο άνισος χαρακτήρας των συναλλαγών. Κατ’ αρχήν, το εμπόριο με την Τουρκία είναι ελλειμματικό, ενώ σε τομείς όπως της ενέργειας, ο σχεδιαζόμενος αγωγός θα επιδεινώσει δραστικά τους όρους της ενεργειακής εξάρτησης της χώρας από την… Τουρκία. Στον τομέα του τουρισμού, τα πράγματα είναι πολύ πιο ξεκάθαρα: Το κέντρο βάρους της ροής των τουριστών μετατοπίζεται στη γείτονα χώρα, ενώ η Ελλάδα μετεξελίσσεται σε δευτερεύοντα προορισμό πακέτων που για κύρια διαμονή προβλέπουν ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις ευρισκόμενες στις ανατολικές ακτές του Αιγαίου. Και βέβαια το σημαντικότερο είναι πως τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και η Δωδεκάνησος σταδιακά προσδένονται στην τουρκική οικονομία.
Οι ελληνικές ελίτ σπεύδουν να συνεργαστούν με την Τουρκία, προσβλέποντας στη μεγιστοποίηση των κερδών τους έστω και με τίμημα τη φινλανδοποίηση της ελληνικής οικονομίας και πολιτικής. Ο ρόλος τους είναι αυτός του ακολούθου του περιφερειακού ηγεμόνα. Οι αναλογίες ανάμεσα στο παρόν και την εποχή της ύστερης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας είναι αρκετές και η συμπεριφορά των ελληνικών ελίτ θυμίζει πάρα πολύ εκείνη των Φαναριωτών προγόνων τους και γι’ αυτό ο όρος «νεο-οθωμανοί» αντικατοπτρίζει αρκετά παραστατικά τον χαρακτήρα τους…
Ρήξη τ.2 (14-2-2006)
Άρδην
ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΚΑΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑ
 |
Ο «Ρ» σήμερα ασχολείται ακριβώς με αυτά τα γεγονότα και, όπως αποδεικνύει η ιστορική έρευνα, το Πατριαρχείο, όχι μόνο δεν ...«ευλόγησε» την Επανάσταση, αλλά αντιθέτως προχώρησε ακόμη και στον αφορισμό των ηγετών της. Ο ανώτερος κλήρος, όχι μόνο δεν ύψωσε το λάβαρο, αλλά αντιθέτως με επιστολές του ίδιου του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄, φρόντισε να καταδικάσει ως... διαβολική πράξη την όποια προσπάθεια ξεσηκωμού του λαού και να αφορίσει τους ηγέτες της. Και στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας η ηγεσία του κλήρου το μόνο που κοίταξε να υπηρετήσει ήταν τα δικά του συμφέροντα.
Ο ανώτερος κλήρος στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας είχε τεράστια εξουσία, κοσμική και πνευματική, χάρη στις ίδιες τις διατάξεις των Σουλτάνων. Χαρακτηριστικά είναι τα όσα μας πληροφορεί ο Γ. Κορδάτος στο έργο του «Η Κοινωνική Σημασία της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821»: «Κατά το καθιερωθέν νέον καθεστώς εις την εσκλαβωθείσαν Βαλκανικήν ο Πατριάρχης ήτο ο ανώτατος άρχων των ραγιάδων, ο απόλυτος ρυθμιστής των εκκλησιαστικών και θρησκευτικών ζητημάτων, με δικαιώματα μάλιστα δικαστικά εις περιπτώσεις αφορώσας το ιδιωτικόν δίκαιον. Ετσι - συνεχίζει ο Γ. Κορδάτος - ο ανώτερος κλήρος απέκτησεν εξουσίαν μεγαλυτέραν από εκείνην που είχε πρωτήτερα εις τον καιρόν της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας».
 |
Ετσι, δεν είναι τυχαίο ότι «η άνοδος στον Πατριαρχικό θρόνο είναι ζήτημα συναλλαγής και ανηθίκων μέσων», όπως μας πληροφορεί ο Γ. Καρανικόλας στο έργο του «Ρασοφόροι - Συμμορία του Εθνους». Στο ίδιο έργο αναφέρει: «Η δράση του Πατριαρχείου και των δεσποτάδων στον 16ον και 17ον αιώνα αποτελεί στίγμα και μεγίστη εθνική συμφορά. Ετσι από το 1453 έως το 1821, σε 368 χρόνια, έχουμε 136 Πατριάρχες, δηλαδή λιγώτερο από 3 χρόνια για τον καθένα...»!
Κλείνοντας τη σύντομη αναφορά μας στο ρόλο του Πατριαρχείου και του ανώτερου κλήρου τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, θα αναφέρουμε ένα ενδεικτικό απόσπασμα από το έργο του Γ. Κορδάτου «Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδας» (τόμος 9): «Τόσο οι καλόγεροι που τότε είχαν μεγάλη δύναμη, όσο και η μεγάλη πλειοψηφία από τους Μητροπολίτες, είχαν συμφέρο να είναι τυφλά όργανα του Σουλτάνου, αφού τους άφηνε, όπως και πρώτα, να έχουν προνομιακή θέση μέσα σε κάθε πόλη και χωριό, να νέμουνται τις εκκλησιαστικές μοναστηριακές περιουσίες και να έχουν και δικαιώματα που δεν τα είχαν πρώτα».
 |
Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα με τη σειρά: Αμέσως μετά τη σύλληψη και την εκτέλεση του Ρήγα Φερραίου, το Πατριαρχείο, κατόπιν εντολής του ίδιου του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄, εκδίδει ένα φυλλάδιο με τίτλο «Πατρική Διδασκαλία», το οποίο αρχικά κυκλοφορεί στην Πόλη, αλλά στη συνέχεια σε όλη τη Βαλκανική και το εξωτερικό. Σαν πρόλογο του φυλλαδίου, η έκδοση έχει ποίημα που το συνέταξε ο Πρωτοψάλτης Ιακωβάκης και ήταν κάτι σαν «απάντηση» στο «Θούριο» του Ρήγα. Ανάμεσα στα άλλα αναφέρει: «Από την πρώτην του αρχήν ο κόσμος υπετάχθη / εις ένα πρώτον αρχηγόν, και έτζι εβαστάχθη. / Το κάθε γένος έλαβε τον εξουσιαστήν του, / και υπεκλίθη εις αυτόν μ' άκραν υποταγήν του, / διά να φύγη τα πολλά εκ της μοναρχίας / συμβαίνοντα ολέθρια ή και πολυαρχίας» (!) και παρακάτω λέει: «Οι ναύται υποτάσσονται σ' ένα καραβοκύρην, / και όλοι οι οικιακοί εις ένα οικοκύρην»! Με αυτό τον τρόπο η ηγεσία του κλήρου κάνει σαφές ότι είναι αντίθετη σε κάθε ενέργεια διατάραξης της καθεστηκυΐας τάξης.
Και έτσι έγινε. Με την κήρυξη της Επανάστασης στη Μολδοβλαχία στις αρχές Μάρτη του 1821 από τον Υψηλάντη, ο Σουλτάνος αντέδρασε έντονα και κάλεσε τους πρεσβευτές των Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής (Αγγλία, Γαλλία, Αυστρία και Ρωσία) στο παλάτι. Μόλις αντιλήφθηκε ότι καμιά από τις Δυνάμεις δεν είχαν ανάμειξη στο κίνημα, «πήρε απόφαση να δώσει αμνηστία στους επαναστάτες της Μολδοβλαχίας αν δήλωναν υποταγή εξαιρώντας μόνο τον Υψηλάντη και τον Μ. Σούτσο» (Γ. Κορδάτος, στο ίδιο). Απόφαση που δέχθηκαν με ιδιαίτερη χαρά οι μεγάλοι Φαναριώτες και ο Πατριάρχης Γρηγόριος, ο οποίος κάλεσε σε κοινή σύσκεψη για το θέμα τους Φαναριώτες δραγουμάνους της Πύλης και του στόλου, του παρεπιδημούντες Πατριάρχες και αρχιερείς, την Ιερά Σύνοδο, καθώς και τους Ελληνες μεγαλέμπορους, μεγαλοβιοτέχνες και προϊσταμένους των συντεχνιών για να πάρουν αποφάσεις. Στη σύσκεψη ήταν παρών και αντιπρόσωπος της Πύλης, ο οποίος και διάβασε το φιρμάνι του Σουλτάνου (Γ. Κορδάτος, στο ίδιο).
Οι αποφάσεις της σύσκεψης ήταν ενδεικτικές. Δήλωσαν στο Σουλτάνο ότι: α) Το γένος δεν έχει γνώση για την ύπαρξη επαναστατικής Εταιρίας, β) αποδοκιμάζουν το κίνημα του Υψηλάντη και γ) είναι πρόθυμοι να συντρέξουν και ενισχύσουν την κραταιά βασιλεία για την καταστολή τέτοιων ολέθριων κινημάτων. Επίσης πήραν την απόφαση να αφορίσουν τον Υψηλάντη και τον Μ. Σούτσο και όχι μόνο να διαβαστεί ο αφορισμός στις εκκλησίες, αλλά και να ειδοποιηθούν με χωριστή πατριαρχική εγκύκλιο οι Δεσποτάδες στις επαρχίες ότι το κίνημα του Υψηλάντη είναι ολέθριο και αντιχριστιανικό (Γ. Κορδάτος).
Αλλά ο Γρηγόριος και οι υπόλοιποι δεσποτάδες δε σταμάτησαν εκεί. Εβγαλαν τρεις επιστολές, στις οποίες όχι μόνο καταδικάζουν τους δύο ηγέτες της Φιλικής Εταιρίας, αλλά ισχυρίστηκε ότι οι επί γης εξουσίες είναι θεόπεμπτες, σταλμένες από το θεό, κατά συνέπεια όποιος οργανώνει ανταρσία εναντίον τους διαπράττει μέγιστο αμάρτημα και είναι σα να κινείται εναντίον του θεού!
Θα μπορούσε, βέβαια, κάποιος να πει ότι ο Πατριάρχης ήταν «στο στόμα του λύκου» και γι' αυτό το λόγο έβγαλαν αυτές τις εγκυκλίους. Η απάντηση σε αυτό το «επιχείρημα» έρχεται από τον Γ. Κορδάτο: «Οι πραγματικοί πατριώτες που έχουν μεγάλα ηγετικά πόστα, θυσιάζονται σε τέτοιες στιγμές».
Τότε, για ποιο λόγο στις 10 Απρίλη του 1821 (Πάσχα) απαγχονίστηκε με διαταγή του Σουλτάνου ο Γρηγόριος Ε΄; Οπως μας πληροφορεί ο Γ. Κορδάτος, η ενέργεια αυτή ήταν ενταγμένη στο πλαίσιο των υπόγειων μαχών που δίνονταν μεταξύ Δεσποτάδων και Μητροπολιτών, που επωφθαλμιούσαν τον Πατριαρχικό θρόνο. Γράφει ο Γ. Κορδάτος: «Αν και ο Πατριάρχης Γρηγόριος αφόρισε τον Υψηλάντη και τους επαναστάτες και έστειλε εξάρχους στις επαρχίες με τους αφορισμούς και πανταχούσες σ' όλους τους Μητροπολίτες, προστάζοντας να διαβαστούν οι αφορισμοί, έπαψε να έχει την εμπιστοσύνη της τουρκικής κυβέρνησης γιατί βρέθηκαν Δεσποτάδες να τον συκοφαντήσουν ότι ήταν αρχηγός της Φιλικής Εταιρίας, άρα αρχισυνωμότης. Εκείνος που κατηγόρησε και συκοφάντησε τον Γρηγόριο ήταν ο Μητροπολίτης Πισίδας Ευγένιος».
Ο τελευταίος αγορεύτηκε ως νέος Πατριάρχης καθ' υπόδειξη του Σουλτάνου...
 |
Οι ηγέτες της Φιλικής Εταιρίας έστειλαν στο Μοριά, για να κάνει τον εκεί λαό κοινωνό της Επανάστασης, τον Παπαφλέσσα, ένα από τα πλέον ενεργητικά μέλη της ίδιας της Εταιρίας και ιερωμένο. Η επιλογή του, όπως μας πληροφορεί ο Γ. Κορδάτος στην «Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδας» (τόμος 10), έγινε για δύο λόγους: «Πρώτα ήταν κληρικός και το ράσο έκρυβε εκείνον τον καιρό πολλά, άνοιγε τις πόρτες των φτωχών και πλουσίων και δεν έδινε υποψίες στους Τούρκους. Δεύτερο ο Παπαφλέσσας είχε πολλά προσόντα. Είχε καλή μόρφωση, δεν ήταν Ιησουίτης, η γλώσσα του έκοβε και ήταν ατρόμητος».
Από την άλλη, ο Δεσπότης Π. Π. Γερμανός δεν ήταν καν έμπιστος της Εταιρίας, αν και μέλος της, αφού σύμφωνα πάλι με τον Κορδάτο (στο ίδιο) «ο Γερμανός μυήθηκε από τον απόστολο της Φιλικής Εταιρίας Αν. Πελοπίδα. Αν και ο Πελοπίδας είχε αυστηρή διαταγή να μην πλησιάσει τον Γερμανό γιατί θεωρούντανε ύποπτος, αυτός παράκουσε, πήγε και τον αντάμωσε και λέγοντάς του πολλά ψέματα, πως τάχα ήταν ο τσάρος, ο Καποδίστριας και άλλοι πίσω από την Εταιρία, τον κατάφερε να γίνει μέλος. Ο Πελοπίδας παράκουσε γιατί ο Γερμανός είχε μεγάλο κύρος όχι μόνο στην Αχαΐα, αλλά και σ' όλη την Πελοπόννησο».
Το Γενάρη του '21 ο Παπαφλέσσας φτάνει στην Πελοπόννησο. «Οι τρανοί προεστοί και ο Δεσπότης Παλαιών Πατρών Γερμανός, που ήταν από καιρό μυημένος στην Εταιρία, άμα έμαθαν τον ερχομό του Παπαφλέσσα δεν ήξεραν τι να κάνουν. Επεσαν λοιπόν του πεθαμού» (Γ. Κορδάτος, στο ίδιο). Λίγες μέρες αργότερα στη Βοστίτζα (Αίγιο) έγινε μια συνάντηση μεταξύ των προυχόντων, του Π. Π. Γερμανού και του Παπαφλέσσα, όπου για μια ακόμη φορά φαίνεται ο αντιδραστικός ρόλος του Δεσπότη. Εκεί ο Φλέσσας τους ενημερώνει πως όλα είναι έτοιμα για να αρχίσει η Επανάσταση. Προύχοντες και Γερμανός αντιδρούν. Σύμφωνα με μαρτυρίες της εποχής («Απομνημονεύματα Φωτάκου», «Απομνημονεύματα Γερμανού», Φραντζή «Επίτομ. Ιστορία Αναγεν. Ελλάδος» κλπ.), εκτυλίχτηκε διάλογος στον οποίο ο Γερμανός αποκαλεί τον Παπαφλέσσα απατεώνα, εξωλέστατο και μιαρό.
Και ο Γ. Καρανικόλας στο έργο «Ρασοφόροι», αφού παίρνει υπόψη τα παραπάνω ιστορικά γεγονότα, καταλήγει: «Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός δεν κήρυξε την Επανάσταση. Σύρθηκε στην Επανάσταση, γιατί δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς, φοβούμενος μη χάσει το κεφάλι του».
Αντίστοιχη είναι και η θέση που διατυπώνει ο Β. Κρεμμυδάς, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, διευθυντής των «Αρχείων Πρωθυπουργού», ο οποίος με άρθρο στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» (22.3.2005) σημειώνει: «Η σημερινή ηγεσία της Εκκλησίας δεν επιμένει να αναδείξει πρωτεύοντα ρόλο τής πριν από σχεδόν διακόσια χρόνια προκατόχου της, πολύ περισσότερο που ο μόνος με πρωταγωνιστικό ρόλο ιερωμένος παραήταν επαναστάτης». Και συνεχίζει: «Επρεπε λοιπόν να εξαφανιστεί από την κατά την Εκκλησία εθνική Ιστορία ο Παπαφλέσσας και να εφευρεθεί ρόλος που τη βόλευε. Προκειμένου να συνδεθεί η Εκκλησία με το Εθνος κατασκευάστηκε ένας από τους πιο ανθεκτικούς ιστορικούς μύθους: Ο επίσκοπος Π. Πατρών Γερμανός ύψωσε το λάβαρο-σημαία της Επανάστασης στο μοναστήρι της Αγίας Λαύρας, κήρυξε δηλαδή την ελευθερία του Εθνους, την κήρυξε η Εκκλησία».
Ο ίδιος φέρνει στο φως της δημοσιότητας «ένα άγνωστο έως τώρα τεκμήριο», το οποίο «δείχνει καθαρά πώς κατασκευάστηκαν οι ιστορικοί μύθοι από την Εκκλησία». Και συνεχίζει: «Τον Μάιο του 1889 ένας πρωτοσύγκελος βεβαίωσε ότι ο Π. Π. Γερμανών ευλόγησε τα όπλα, ύψωσε τη σημαία και "ανεκήρυξε την ανεξαρτησίαν της πατρίδος". Ο εν λόγω πρωτοσύγκελος - αναφέρει παρακάτω - είχε γεννηθεί το 1797, ήταν δηλαδή το 1821 24 ετών, το 1889 όμως ήταν 92 ετών. Εχουμε λοιπόν, κάποιον, ο οποίος σε ηλικία 92 ετών θυμόταν με απίστευτες λεπτομέρειες - και βεβαίωνε επισήμως - γεγονότα που απείχαν 68 χρόνια!».
Αν σε όλα αυτά, προσθέσουμε και το πλέον αδιάσειστο στοιχείο ότι η Επανάσταση ξεκίνησε πολύ νωρίτερα - ήδη στις 23 Μαρτίου η Καλαμάτα ήταν ελεύθερη «από τα ένοπλα τμήματα των Μανιατών με τον Πετρόμπεη, Αναγνωσταρά, Κολοκοτρώνη, Παπαφλέσσα» (Γ. Καρανικόλα, στο ίδιο) - αντιλαμβανόμαστε πως το λάβαρο της Επανάστασης είχε υψωθεί πολύ νωρίτερα και όχι, φυσικά, από τον Π. Π. Γερμανό...
Εφημερίδα "Ριζοσπάστης" - "Rizospastis" newspaper : ΙΣΤΟΡΙΑ
Φαναριώτες και Πατριαρχείο
Τρίτη 1 Σεπτεμβρίου 2009
ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ
Η Αρβανιτιά στο Μοριά
Η Ερμιονίδα ανά τούς αιώνες
http://openarchives.gr/view/412853
Τα αρβανίτικα τραγούδια της Ερμιονίδας
http://invenio.lib.auth.gr/record/1887
ΜΠΕΣΑ
Βλέπε τεύχη από το περιοδικό «ΜΠΕΣΑ»
Άρβανον
Βλέπε τεύχη από το περιοδικό «Άρβανον»
Β'Συμπόσιο Ιστορίας-Λαογραφίας
Β'Συμπόσιο Ιστορίας-Λαογραφίας Βόρειας-Δυτικής Αττικής(1992)
Arbërës-Arbanas
Μπεκτασήδες
Βλέπε γιά Αλήπασα-Ρήγα Φεραίο
Αρβανίτες καί Αλβανοί μετανάστες
«Αρβανίτες καί Αλβανοί Μετανάστες:Διαπραγμάτευση της Συλλογικής Ταυτότητας σε μιά αγροτική κοινότητα τού Νομού Αργολίδας» της Αγγελικής Αθανασοπούλου.
Ήπειρος-Ιλλυρίς
Arnaoutes
Arnauten-Albanesen-Skipetaren-Arbanitai
Ομοσπονδία Ελλάδας καί Αλβανίας
Ιωάννης Μπαλάσκας:Ομοσπονδία Ελλάδας-Αλβανίας,σλαυική επιβουλή είς βάρος τού Ελληνισμού
Σούλι καί Σουλιώτες
Η ζωή των Αρβανιτών
Αρβανίτικο Μοιρολόϊ
Οί Αρβανίτες της Αττικής
Η συμβολή των Αρβανιτών
Μήτρος-Τρούκης
Αρβανίτικα θέματα
Arbanasi
Γάμος καί Γαμήλια Σύμβολα
Τhe Highland Lute
The Albanian national epic
Αρβανίτες καί Έλληνες
Η Ελληνο-Αλβανική Συμμαχία τού 1821
Grec et Arnaute Ethnographique des peuples de la Russie 1862 (Pauli Gustav Theodore Hristianovich) , http://skif-tag.livejournal.com/682663.html , http://fotki.yandex.ru/users/humus777/album/284616 , http://old.rgo.ru/2011/01/drugogo-roda-lyudi-arnauty/
«Η εικόνα της Αλβανίας καί των Αλβανών στην Ελλάδα τού 19ου αιώνα» τού Ν.Γκίκα
Η μάχη στη Σελλασία
Funerary mask with helmet Gold funerary mask with bronze 'Illyrian' helmet from the cemetery of Sindos, circa 520 BC, Thessaloniki, Archaeological Museum,http://www.macedonian-heritage.gr/HellenicMacedonia/en/img_B1217a.html
Δελτίον της ιστορικής και εθνολογικής εταιρείας της Ελλάδος| Τόμος 5
Κορυτσά,Πελασγοί καί Ιλλυριοί,Γκέγκες καί Δωριείς,Μακεδονία καί Ιλλυρο-Πελασγοί, Πελασγικές Θεότητες κτλπ.
Αλβανοί,αποσπάσματα από «Ιστορία τού Ελληνικού Έθνους»
Έλληνες καί Αλβανοί της Κάτω Ιταλίας
ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ
ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ-ΑΡΒΑΝΟΝ
ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΑΛΒΑΝΟΙ
Αρβανίτες μουσουλμάνοι
Θεσσαλονίκη-Salonika
Албанец. 1829
The Spartan touch:albanian women who help their fighting men
Albanian Guard
Albanian Duel
Albania
Gegëria
Royal Albanian Gendarmerie
Αυλώνας-Vlorë(Λιαπουριά-Labëria)
Albanian wedding rejoicings
Gegëria
An old Albanian warrior(Greece)
Albanians firing at Turks in Istib
Mάλλον θα εννοεί το γνωστό Ιστίμπεη.Albanians firing at Turks in Istib, in the Balkans. Illustration from French newspaper Le Petit Parisien. April 28, 1901
King Zog of Albania
http://www.ebay.com/itm/King-Zog-of-Albania-w-sisters-in-traditional-native-costomes-1938-vintage-photo-/121387128131?pt=Art_Photo_Images&hash=item1c433c9543 , http://ellines-albanoi.blogspot.gr/2012/06/blog-post_9784.html
grecian and albanian costumes
The New King and Queen of Albania
Pogradec
A Prayer for Revenge
Albanians
A Rebel Chief from Albania
THE SUN(1906)
Albanese mercenaries in a coffeeshop
A painting by Albert Franke
Tomb of Skanderbeg at Alessio(Lezhë)
Alessio-Lezhë (Gegëria)
Albanians at the tomb of Scanderbeg(Lezhë)
Tosks with Ghegs
Oldest and Quaintest of Balkan Peoples By M. Edith Durham
Albania
1939
A Game of Chess(Gegëria)
ALBERT JOSEPH FRANKE (German,1860-1924) , https://www.artrenewal.org/pages/artwork.php?artworkid=38058&size=large , http://www.liveauctioneers.com/item/11365716_attributed-to-albert-joseph-franke-german-1860 , http://www.masterart.com/Albert-Joseph-Franke-1860-1924-Board-Players-PortalDefault.aspx?tabid=53&dealerID=279&objectID=601523
Albanians
The photo collection of Paul Siebertz,Albania in 1909
Albanier
1815,Fremde Länder und Völker,Wilmsen, Friedrich Philipp.
Albanians-Gegëria
Study of Three Albanian Arnavuts and a Woman in Albanian Costume
En Albanie
Albania,The Love-Letter
Southern Albania
Αλβανία-Aπoλλωνία(1848)
Edward Lear. http://oasis.lib.harvard.edu/oasis/deliver/~hou01475
Greek highland troops
Greece
Peoples Of All Nations Hammerton, J.A. Published by Educational Book Co., London, 1920 , http://www.abebooks.com/Peoples-Nations-Hammerton-J.A-Educational-Book/954598915/bd
Modern Greek Peasants
Greek funeral at Levadeia (Attica)
1894
Έλληνες ποιμένες-Greek sheperds
Chicago(1949)
Albanians(Australia)
