Παρασκευή, 19 Ιουνίου 2009

ΑΡΒΑΝΙΤΙΚΕΣ ΦΑΡΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ (1)

(2)
ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΑΡΒΑΝΙΤΙΚΕΣ ΦΑΡΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ


ΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑ ΒΕΡΝΙΚΟΥ
Καθηγητη Πανεπιστημιου Αιγαιου και
Δημοκριτειου Θρακης

(Απο αρθρο του στο περιοδικο «Αρβανον» τευχος 3 ο Ιουλιος-Σεπτεμβριος '98)

Το ζητημα της παρουσιας και των μετακινησεων των Αρβανιτων (τοσο των Αρμπεριστ οσο και των Αρβανιτ) στον χωρο της παλιας Ελλαδας οσο γνωστο και αν ειναι για τους ειδικους,αλλα και για τους ενδιαφερομενους,θα συνεχισει για πολλα χρονια νε μενει στο περιθωριο της δοκιμης ιστοριογραφιας.
Παρ' ολα αυτα ιστορικο υλικο συνεχιζει να συγκεντρωνεται και ειναι βεβαιο οτι θα δουν το φως πηγες-οπως τα Οθωμανικα και τα Βενετικα ονομαστικα καταστιχα-που θα φωτιζουν,ολο και περσσοτερο την καθημερινη ζωη των «μικρων» ανθρωπων.Οι μικροι αυτοι ανθρωποι, η βογκελια (vogelia),που εφτιαξαν τον τοπο αυτον δεν ησαν απο τζακια,ειχαν ομως γενεαλογικες καταβολες οπως ειχαν σογια και φαρες.
Τις φαρες αυτες-τις fis (φυλες) η vellazeri (αδελφοτητες) του 1320-αναφεροταν αλλωστε και ο Ιωαννης Καντακουζηνος σημειωνοντας οτι τις κυβερνουσαν «φυλαρχοι»,και οτι κυκλοφορουσαν στη Θεσσαλια παραμενοντας ανυποτακτοι..«αβασιλευτοι»(1).
Φυλαρχους ομως ονομαζαν και ολους τους βυζαντινους αλβανους δεσποτες.Οταν μετα το 1272 οι Γαλλοι Ανδεγαβοι κυβερνησαν με τη σειρα τους τους τοπους μας αναγνωρισαν τους «δυνατους» της Αλβανιας και της Ιλλυριας και τους τιτλοφορησαν αρχοντες,μαγνους αρχοντες,πανυπερσεβαστοι,κομιτες,δεσποτες Αλβανιας και καπιταναιοι.
Οι τοπαρχες αυτοι μετα τον θανατο,το 1355,του Σερβου αυτοκρατορα Στεφανου Δουσαν αυτονομηθηκαν,ησαν αλλωστε ολοι τους σχεδον ταυτοχρονα και αρχηγοι φυλων.Ηταν δηλαδη ο καθενας τους και κεφαλη (krye) μιας ευρυτερης «φαρας» που ειχε συγκεντρωθει σε συγκεκριμενες γεωγραφικες περιφερειες.Τα ονοματα τους ειναι..Θοπιας,Μπαλσας,Γκροπας,Μουζακης,Ματαραγκας, Δουκαγκινης,Ζενεμπισης(2),και Ζαχαριας.Την ιδια περιοδο αυτονομες τοπαρχιες ιδρυουν στην Αρτα και στους Ρωγους ο Πετρος Λιοσα (Pjeter Ljosha) και στο Αγγελοκαστρο του Αχελωου ο Γκιν Μπουα Σπατα (Gjin Bua Shpata), ενω πολεμικες αδελφοτητες οπως οι Λοπεσαιοι,οι Μαζεοι,οι Φλοκεοι,οι Μαζαρακεοι προσεφεραν τις μισθοφορικες τους υπηρεσιες σε οποιον μπορουσε να τους πληρωσει με γη η με χρηματα.
Αν κρινουμε απο τα τπωνυμια,μαζι με τους πολεμιστες κατεβηκαν στο νοτο και Λαλεοι αγροτες της Μουζακιας,και μαζι τους πηγαν Μαλακαστρινοι και αλλοι Τοσκηδες.Οι κυριωτερες μετακινησεις,πιστευεται οτι εγιναν στην περιοδο που εκτεινεται απο τη μαυρη πανωλη (1347) ως και μετα την μαχη της Σαβρας-Μουζακιας (1385) οπου οι Οθωμανοι υπεταξαν τους Μπαλσεους.Στα τελη παντως εκεινης της εποχης (1380) εχουμε και νεες εγκαταστασεις Αλβανων στην Ανατολικη Στερεα Ελλαδα που την κρατουσαν τοτε οι Καταλανοι.Ενω ο μεγαλος αποικισμος της ανατολικης Πελοποννησου θα γινει επι δεσποτου Θωμα Παλαιολογου το 1404-1405 οταν δεκα χιλιαδες Αλβανοι περασαν τον Ισθμο.
Οι αποηχοι της εγκαταστασης
Αμεσες πληροφοριες για τις κυριωτερες φαρες που εγκατασταθησαν στην Παλια Ελλαδα μας δινουν ολες οι πρωτες αναλυτικες απογραφες της Ελλαδας που απαριθμουν τους οικισμους.Διαλεξαμε εδω δεκαεξι χαρακτηριστικα ανθρωπωνυμικα απο τους καταλογους του, ιστορικου για την αυτoδιοικηση της χωρας μας,Νομου ΔΝΖ' του 1912 που μας επιτρεπουν να εντοπισουμε τις περιοχες στις οποιες κατεληξαν τελικα οι σημαντικοτερες,κατα καποιο τροπο φυλες,των Αρβανιτων και των Αρμπεριστ.
Διπλα απο καθε ενα απο τα ανθρωπωνυμικα σημειωνουμε τους παλιους δημους η τις επαρχιες στις οποιες απαντουν,οπως και τυχον ειδησεις απο αναλογα τοπωνυμια που υπαρχουν στην σημερινη Αλβανια (3).

(1)Ο Πουλος, ΕΜΑ 3,1950,σελ.44 υποστηριζει οτι οι Αλβανοι αρχισαν να μπαινουν στη Θεσσαλια πριν το 1315.
(2)Οικογενειες με το επιθετο αυτο και τοπωνυμιο υπαρχουν στους Παξους.
(3)Πηγη μας ειναι το επιτομο αλβανικο εγκυκλοπαιδικο λεξικο Fjalor Enciklopedik Shgiptar,Tirana 1985 (Fj.Encikl).


Βερνίκος Νικόλαος

PERIZITITO.GR -Βιβλία: Πολυπολιτισμικότητα, Βερνίκος Νικόλας ...

Archive.gr

ΣΑΕ - Έρευνες για τον Ελληνισμό

Μελετητές: Βερνίκος Νικόλαος, Γεωργαλά Μαρία, Γκρίτζαλης Δημήτρης, Δασκαλοπούλου

Δημογραφικά χαρακτηριστικά του Ελληνικού νησιωτικού χώρου <•> ypai.gr

Πηγή: Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, 2002. Πηγή: Πανεπιστήμιο Αιγαίου - Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας & Επικοινωνίας Επιστημονικός υπεύθυνος: Βερνίκος Νίκος

Δεν υπάρχουν σχόλια:

ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ


«Η Αρβανιτιά στο Μοριά» τού Τ.Γιοχάλα

Η ζωή των Αρβανιτών

ΜΠΕΣΑ

ΜΠΕΣΑ
Βλέπε τεύχη από το περιοδικό «ΜΠΕΣΑ»

Άρβανον

Άρβανον
Βλέπε τεύχη από το περιοδικό «Άρβανον»

Β'Συμπόσιο Ιστορίας-Λαογραφίας Βόρειας-Δυτικής Αττικής(1992)

ΟΙ ΑΛΒΑΝΟΙ ΣΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ

«Μπεκτασήδες καί Εθνικό Κίνημα στην Αλβανία»,Βλέπε γιά Αλήπασα-Ρήγα Φεραίο

«Αρβανίτες καί Αλβανοί Μετανάστες:Διαπραγμάτευση της Συλλογικής Ταυτότητας σε μιά αγροτική κοινότητα τού Νομού Αργολίδας» της Αγγελικής Αθανασοπούλου.

«ΑΝΔΡΟΣ-ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΑΡΒΑΝΙΤΙΚΑ» Τ.Γιοχάλα

Ι.Φ.Φαλμεράϋερ:«Περί της καταγωγής των σημερινών Ελλήνων»

Αntonio Bellusci


Lidhja,το περιοδικό των Αρμπερέσηδων της Κ.Ιταλίας,όπου επιμελείται ο ιερέας Αντόνιο Μπελούσι

Ιωάννης Μπαλάσκας:Ομοσπονδία Ελλάδας-Αλβανίας,σλαυική επιβουλή είς βάρος τού Ελληνισμού

«ΣΟΥΛΙ και ΣΟΥΛΙΩΤΕΣ» της Β.Ψιμούλη

Saint Alban(Άγιος Αλβανός)

Μήτρος Τρούκης-Αναστάσης Κουλουριώτης

Λεξικόν της Αλβανικής Γλώσσης υπό Κωνσταντίνου Χριστοφορίδου

«Αλβανικός Γάμος»,παρουσιάστηκε τον Δεκέμβρη τού 1891 στον Φιλολογικό Σύλλογο Παρνασσό,υπό Α.Δευτεραίου.

Κ.Μπίρη:«Αρβανίτες,οί Δωριείς τού νεωτέρου Ελληνισμού»

Ο Νόμος τού Αίματος-ΜΠΕΣΑ (http://ellines-albanoi.blogspot.com/2010/04/t.html)

The Albanian national epic

«Η Ελληνο-Αλβανική Συμμαχία τού 1821» περιοδικό «Δαυλός».

«Η Αλβανική αναγέννηση»,Α.Παπαδόπουλου(βλέπε:http://ellines-albanoi.blogspot.com/2011/04/i.html)

«Η εικόνα της Αλβανίας καί των Αλβανών στην Ελλάδα τού 19ου αιώνα» τού Ν.Γκίκα

Η μάχη στη Σελλασία

Αλβανοί,αποσπάσματα από «Ιστορία τού Ελληνικού Έθνους»

ΚΑΡΥΣΤΙΑ

Έλληνες καί Αλβανοί της Κάτω Ιταλίας

ΑΡΒΑΝΙΤΕΣ-ΑΡΒΑΝΟΝ

ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΑΛΒΑΝΟΙ

Αρβανίτες μουσουλμάνοι


ΑΛΒΑΝΙΚΑ ΠΑΡΕΡΓΑ

Κοσυφοπέδιο-Γκεκαριά

Σκόντρα-Γκεκαριά

Γκεκαριά

Αρναούτης

Σκόντρα

Κρούγια-Γκεκαριά(1848)

Γκέκας-Gegë-Γκέγκης

Μαλεσιάδα(Αιτωλοακαρνανία),Κομποθέκλα(Αιτωλοακαρνανία),
Μάζι(Φθιώτιδα),Γουλέμι(Φθιώτιδα),Γαρδίκι(Φθιώτιδα),
Μπόρσα-Κορυφή(Κοζάνη),Λεστάν-Φαρασσηνόν(Δράμα),

Γκέκας

Στρούμπουλας(Κρήτη),«σακουλεύτηκα»,Σπίνα(Κρήτη),
Σκόπια,«Γύφτος»,«Γιούχα»,Γιάλα,
Γούβα(Παγκράτι),Ζέλι(Φθιώτιδα),Θάλασσα-Θάλαττα,
Σκούταρι(Σέρρες),Σκράπας,Σούμα,Σουλάνι(Ανδρίτσαινα),

Aλβανοί τού Μαυροβουνίου

Στιμάγκα(Κόρινθος),Βάλλα(Μακεδονία),Mέντωρ,Ημαθία,

Κόσοβο(1943)

Φίλης,Φίσκας,Φόρτης,Φλαμούρης,Φλόκας,Φρίμης,

Θεσσαλονίκη

Θεσσαλονίκη
Salonique costumes Albanais

Οffisier Albanais

Οffisier Albanais
Otto Magnus von Stackelberg (Baron) - Costumes et usages des peuples de la Grèce moderne. Rom 1825

Γκιουλέκας-Τσέλιο Πίτσαρη

«JANINA, THE CAPITAL OF ALBANIA»

«JANINA, THE CAPITAL OF ALBANIA»
San Francisco Call, Volume 81, Number 138, 17 April 1897,JANINA, THE CAPITAL OF ALBANIA. This is one of the most picturesque cities in European Turkey. . It is situated on a peninsula extending out into a lake of the same name. It is reported that Greek irregulars have scouted close up to tne walls of the city, and only a few days ago telegraphic communication between Janina and Elassona, the Turkish headquarters, was destroyed

Albanian Chieftain(1800)

Albanian Chieftain(1800)
Γκέγκης

«Mentone,Cairo and Corfu»(1896)

«Mentone,Cairo and Corfu»(1896)
by Constance Fenimore Woolson,http://www.gutenberg.org/files/33367/33367-h/33367-h.htm

Tosk Albanian

Tosk Albanian
Albanian warriors wearing traditional fustanella from southern Albania 1906 by Edith Durham

Албанец. 1829

Албанец. 1829
http://nashenasledie.livejournal.com/923334.html,http://ellines-albanoi.blogspot.gr/2014/02/blog-post_2020.html

Arnaut from Ioannina

Arnaut from Ioannina
http://en.wikipedia.org/wiki/Ottoman_clothing,http://www.luminous-lint.com/app/contents/fra/_photographer_pascal_sebah_les_costumes_populaires_de_la_turquie_en_1873_01/,http://ellines-albanoi.blogspot.gr/2013/11/blog-post_3691.html

Ψάξτε κι ό,τι βρείτε,γιατί ό,τι θέλει βγάζει

Φόρτωση...